Ocenianie polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli, egzaminatorów poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań edukacyjnych oraz stopnia respektowania zasad współżycia społecznego i norm etycznych. Wymagania edukacyjne wynikają z podstawy programowej, realizowanych w szkole programów nauczania oraz ogłoszonych przez Centralną Komisję Egzaminacyjną standardów wymagań egzaminacyjnych. W naszym reformowanym systemie oświaty uczeń podlega ocenianiu wewnątrzszkolnemu i ocenianiu zewnętrznemu.

W ostatnich latach coraz lepiej funkcjonuje wewnątrzszkolny system oceniania, a egzaminy zewnętrzne przeprowadzane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną i osiem Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych dobrze wpisały się w życie polskiej szkoły.

Celem oceniania wewnątrzszkolnego jest informowanie ucznia o postępach w edukacji i jego zachowaniu oraz motywowanie go do dalszej nauki, a także informowanie nauczycieli i rodziców o osiągnięciach lub niepowodzeniach edukacyjnych, o zdolnościach i zainteresowaniach uczniów. Statut szkoły określa warunki i sposób oceniania, zawiera wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen, kryteria oceniania zachowania oraz ustalenia dotyczące oceniania bieżącego, egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego, trybu poprawiania ocen, a także sposobu informowania rodziców postępach i trudnościach dziecka w nauce.

Każda szkoła określa swój własny system oceniania wewnątrzszkolnego, dostosowany do szkolnego zestawu programów nauczania. Ze względu na różne programy nauczania i systemy oceniania, oceny szkolne są nieporównywalne i dlatego został wprowadzony system oceniania zewnętrznego.

Ocenianie zewnętrzne obejmuje sprawdzian w klasie VI szkoły podstawowej, egzamin w ostatnim roku nauki w gimnazjum oraz egzamin zawodowy i maturalny w szkołach ponadgimnazjalnych. Przy ocenianiu zewnętrznym wszystkich uczniów w Polsce obowiązują te same wymagania, a wynik tego egzaminu w znacznym stopniu decyduje o dalszej karierze ucznia. Egzamin zewnętrzny ma dwie role do spełnienia - podsumowuje edukację na danym poziomie kształcenia oraz umożliwia rekrutację do szkół ponadgimnazjalnych, bądź na wyższe uczelnie z pominięciem egzaminu wstępnego.

Brakuje jeszcze powszechnej znajomości standardów egzaminacyjnych. Brakuje systemu korzystania z wyników oceniania zewnętrznego przy mierzeniu jakości pracy szkoły. Bez pogłębionej analizy uwarunkowań pracy szkoły wyniki te niewiele nam mówią. Jednak istnieje obawa nauczania "pod egzamin", prowadzenia "musztry testowej", rozwiązywania nadmiernej ilości zadań bez powiązania z realizowanym materiałem programowym.

Ocenianie szkolne jest ważną dziedziną wiedzy pedagogicznej, dlatego tej tematyce poświęciliśmy lutowy numer "Wychowawcy".

temat numeru:
Ocenianie w szkole

W numerze 02/2005:

s. Leokadia Ewa Wojciechowska
Ocenianie szkolne

Bolesław Niemierko
Diagnostyka edukacyjna

s. M. Urszula Kłusek
Ocena w oczach uczniów

s. Leokadia Ewa Wojciechowska
System wychowawczy ks. Bosko jako podstawa wewnątrzszkolnego oceniania osiągnięć uczniów

Małgorzata Ziółkowska
"Alkohol - nieletnim dostęp wzbroniony"

Maria Groenwald
Odpowiedzialność nauczyciela jako konstruktora i użytkownika zadań testowych

ks. Marek Dziewiecki
Bezradność szkoły

Aleksander Nalaskowski
Standard na miękko

Iwona Górka
Ewaluacja w zreformowanej szkole - nowe obszary i techniki oceniania

Urszula Grygier, Beata Jancarz
"Od sprawdzianu do nowej matury"

Bożena Karasińska
Punktowy system oceny zachowania uczniów - strzał w dziesiątkę

Teresa Kocoł
Ballada o krzyżu - scenariusz

Zdjęcie na okładce i na stronach: 5,19,21
- Henryk Szaleniec
(uczniowie SP nr 32
w Krakowie)