Miesięcznik Wychowawca - Agresja w szkole

W życiu współczesnej szkoły narasta poczucie bezradności wobec agresji i przemocy. Zasada współpracy i wzajemnej pomocy została zastąpiona zasadą dominacji, wymuszania i siły. Prowokacyjne zachowania uczniów, nadpobudliwość ruchowa, niezdolność do koncentracji i niechęć do zdobywania wiedzy sprawiają, że nauczanie stało się niezwykle trudne. Coraz częściej pojawiają się przypadki ignorowania poleceń nauczyciela, ośmieszania dorosłych i wandalizmu. Uczniowie rozgrywają swoistą walkę z nauczycielami, a także z rówieśnikami. Powstaje komunikacja oparta na zdobywaniu przewagi i wymuszania uległości. Korytarz szkolny stał się areną niepożądanych zachowań. Przemoc słowna: wulgaryzmy, przekleństwa, wyzwiska padają nie tylko z ust chłopców, ale coraz częściej dziewcząt. Obserwuje się również przemoc fizyczną: popychanie, zabieranie przedmiotów, bójki.

Poszukiwanie przyczyn zachowań destrukcyjnych i uwarunkowań trzeba rozpocząć od rodziny. Z wielu badań wynika, że agresja dzieci często wywodzi się z nieprawidłowych układów życia rodzinnego. Eskalacji przemocy sprzyjają dwa skrajne modele wychowania: autorytatywny rygoryzm i nadmierny liberalizm. Nabyte w rodzinie doświadczenia: instrumentalne traktowanie osób, agresywny sposób kontaktowania się są przenoszone do takich zbiorowości, jak klasa szkolna i grupa rówieśnicza.

Dlatego nadzwyczaj aktualne jest przesłanie Ojca św. skierowane do rodzin zebranych w Manili na IV Światowym Spotkaniu (26 stycznia br.), aby małżonkowie chrześcijańscy stawali się jak lampa, która odbija światło Chrystusa i świeci wszystkim w domu (s. 2).

We współczesnej rzeczywistości obserwuje się wzrost sytuacji stresogennych: rozwód rodziców, bezrobocie, problemy finansowe, brak czasu dla dzieci. Te czynniki mogą również sprzyjać uruchomieniu zachowań agresywnych.

Wielu rodziców i nauczycieli dopatruje się zjawisk przemocy w wyniku kontaktów dzieci z mediami - głównym kreatorem agresji (s. 18). Przez nierealne tempo akcji, mnożenie scen przemocy, gwałtów, zabójstw wpływają one deformująco na sferę poznawczą i emocjonalną młodego człowieka. Rodzice i wychowawcy nie mają w środkach masowego przekazu sprzymierzeńców.
Jak więc uzdrowić szkołę i wyeliminować zachowania agresywne? Wypowiedzi psychologów są próbą wyjaśnienia zjawisk i zachęcają do podjęcia systemowych działań profilaktyczno-wychowawczych. Propozycja wdrożenia programu "Saper czyli jak rozminować agresję" Renaty Knez i Wojciecha Słoniny wydaje się być nader interesująca (s. 10).

Swoimi doświadczeniami w przeciwdziałaniu agresji dzielą się nauczyciele, prezentując scenariusze spotkań dla uczniów, rodziców i Rad Pedagogicznych.

Temat ten jest tak ważny, że będziemy do niego jeszcze powracać.