W procesie wzrastania młodego pokolenia ważną rolę odgrywa czytelnictwo i powszechne korzystanie z elektronicznych środków przekazu. Znakiem czasu jest masowy dostęp do informacji przekazywanych drogą elektroniczną, z dominacją języka obrazowego. Ogromna ilość docierających do nas informacji często prowadzi do tzw. szumu informacyjnego, należy więc odpowiedzialnie korzystać z mass mediów. W domu i szkole trzeba uczyć dzieci i młodzież samodzielnego i wartościującego odbioru rzeczywistości medialnej. Nie można pozwolić na to, by młody człowiek bez ograniczeń przesiadywał przed telewizorem, Internetem, grą komputerową. Trzeba zachęcać dzieci i młodzież do roztropnego korzystania z elektronicznych środków przekazu, nauczyć ich wybierać odpowiednie programy. Dobrze jest, gdy dziecko ogląda telewizję w towarzystwie osoby starszej i może skonfrontować własny odbiór z doświadczeniem innej osoby. Wskazane jest korzystanie z mass mediów z umiarem, by ze spotkania z nimi odnosić pożytek duchowy. Dziś już można mówić o uzależnieniu od telewizji, Internetu, komputera, które degraduje psychikę młodego człowieka.

Oprócz prowadzenia edukacji medialnej należy troszczyć się o edukację czytelniczą, dzięki której uwrażliwiamy na piękno i czystość języka polskiego i wprowadzamy w literaturę narodową i światową. Opowiadanie i czytanie bajek, wspólne oglądanie obrazków i czytanie literatury dziecięcej wspomaga rozwój intelektualny i moralny dziecka. Czytelnictwo, rozmowy i dyskusje na temat przeczytanych książek pomagają w poznaniu siebie i innych ludzi. W rozwoju czytelnictwa ważną rolę odgrywa przykład rodziców czytających książki, funkcjonowanie interdyscyplinarnej pracowni, jaką jest biblioteka szkolna oraz edukacja czytelnicza prowadzona przez wszystkich nauczycieli. Czytelnictwa nie można zastąpić elektronicznymi środki przekazu. Kształtujmy trwałe zainteresowania czytelnicze i uczmy czytać tekst ze zrozumieniem.

Młodzież zdominowana przez elektronicznego wychowawcę posługuje się własnym językiem, żyje w świecie własnych wartości. Nauczyciele często zadają sobie pytanie: Jak się z nimi dogadać, jak zrozumieć, co oni mówią, czym żyją i jak mówić, by pojęli, że mamy im jednak coś wartościowego do zaoferowania. "Obce światy" siostry M.U. Kłusek ukazują ten problem i potrzebę szukania takich sposobów komunikacji, które będą tworzyć więź i porozumienie z uczniami. Elektroniczne środki przekazu są głównym środkiem informacji o otaczającym świecie i jednym z podstawowych czynników edukacyjnych. W wypowiedzi "Mass media w edukacji" G. Kałużna-Lis stwierdza: "aby korzystanie ze środków masowego przekazu spełniało pozytywną funkcję edukacyjną, należy starać się odpowiednio ukierunkowywać korzystanie z mediów". O czynnikach indywidualnych i środowiskowych warunkujących wpływ telewizji na dzieci i młodzież pisze M. Janota-Palusińska. Do pozytywnych stron oddziaływania telewizji na młodego widza zalicza m.in. dostarczanie i poszerzanie wiedzy i umiejętności z różnych dziedzin, kształtowanie postaw społecznych, dostarczanie rozrywki. Do negatywnych skutków telewizji zalicza zakłócenie organizacji dnia, chaos informacyjny, zagrożenie zdrowia psychicznego i fizycznego, uczenie się aspołecznych form zachowania.

Edukacja czytelnicza i medialna, właściwe rozumienie języka mass mediów, to ważny składnik procesu pedagogicznego.

temat numeru:
Edukacja czytelnicza

W numerze 05/2004:

Małgorzata Kowalik
Pedagogiczne aspekty
kształcenia literackiego

Jotka
Dzieci polskie w Kraju piszą
do dzieci polskich na Wschodzie

Renata Klimas
Znaczenie książki w życiu dziecka

Agnieszka Ciesielska
Historia polskich bibliotek (zarys)

Maria Pułczyńska
Wartościowa książka

Jadwiga Reczek
Edukacja czytelnicza w nowym liceum

s. M. Urszula Kłusek SAC
Obce światy

Grażyna Kałużna-Lis
Mass media w edukacji

Małgorzata Janota-Palusińska
O oddziaływaniu telewizji

Katarzyna Rybczyńska
W kilku słowach o baśni*

Ks. Marek Dziewiecki
Manipulacje językowe

Anna Gorczowska
Wspólne czytanie - realizacja programu edukacji czytelniczej i medialnej

Danuta Madeja, Anna Śmietana
Czytanie i obowiązek

Urszula Olek
Polubić książkę... - zabawy
z wykorzystaniem utworów literackich

Mariola Naczk
Książka jako źródło wiedzy
- scenariusz zajęć zintegrowanych
w klasie III szk. podst.

Agnieszka Sosin
Katecheza a ścieżka międzyprzedmiotowa: Edukacja czytelnicza i medialna

Urszula Pachana-Szpiech
Żegnaj szkoło! - scenariusz pożegnania ze szkołą uczniów klasy III gimnazjum

* na czerwono zaznaczono teksty zamieszczone tylko w wydaniu papierowym

Aby zaprenumerować "Wychowawcę" kliknij tutaj

Okładka:
Fot.: Rafał Kępa, Zygmunt Trześniowski
Opr.: Piotr Warisch