Miesięcznik Wychowawca - Szkoła, która ochrania

Po raz kolejny na łamach "Wychowawcy" omawiamy działania dotyczące profilaktyki. Nauczyciele zwykle zdają sobie sprawę z istnienia czynników zewnętrznych, które zagrażają prawidłowemu rozwojowi uczniów. Wychowankowie zbyt często są narażeni na wpływy grup rówieśniczych, w których dominują zachowania naganne, promowanie agresji i przemocy, zwłaszcza w mediach. Ponadto zaburzony system wartości (brak właściwych wzorców w domu rodzinnym), źle pojęta wolność osobista, propagowanie aktywności seksualnej oraz łatwy dostęp do alkoholu i narkotyków nie pomagają młodemu człowiekowi w bezpiecznym i harmonijnym rozwoju.

Wiadomo jednak, że mimo czynników zewnętrznych, na które nauczyciele nie mają większego wpływu, istnieją możliwości wielu oddziaływań wychowawczych. Uczeń spędza co najmniej kilka godzin w szkole. Od nas wszystkich: uczących, dyrekcji, nauczycieli, pracowników administracyjnych szkoły, jak i od samych uczniów zależy przyjazna bądź nieprzyjazna atmosfera szkoły, pozytywne bądź stresogenne relacje interpersonalne. Wprowadzenie działań profilaktycznych w szkole powinno wynikać z uzmysłowienia sobie niepowodzeń w realizacji działań wychowawczych, czyli braku efektów wdrażanego programu wychowawczego. Być może trzeba go skorygować, uaktualnić... Dobrze funkcjonujący (realizowany) program wychowawczy - to najskuteczniejsze oddziaływanie.

Zatem jakie miejsce winna zajmować w szkole profilaktyka? Szkolny program profilaktyki powstaje na bazie trzech programów: szkolnego programu wychowania, szkolnego programu nauczania oraz szkolnego systemu oceniania. Tworzenie właściwych relacji między wychowaniem a profilaktyką obrazowo przedstawia Joanna Szymańska w artykule "Profilaktyka w szkole" (s. 12).

Twórcy programów profilaktycznych podkreślają, że jednym z najistotniejszych czynników chroniących jest silna więź wychowanków z rodzicami. "Jakość kontaktu z nimi wyznacza jakość wszystkich innych kontaktów w życiu" (K. Wojcieszek: Wygrać życie. Szkolny program profilaktyki. Kraków 2002, s. 43).

Przez ostatnie cztery lata wspierał ten proces nowy przedmiot "Wychowanie do życia w rodzinie". Prorodzinny charakter zajęć był sojusznikiem wychowania i profilaktyki. Niestety, obecne decyzje MENiS wskazują na odstąpienie od tych pozytywnych oddziaływań. Widoczne jest dążenie do zastąpienia wychowania prorodzinnego edukacją seksualną. W lutym br. była próba wprowadzenia zmian podstaw programowych zajęć - na skutek szerokich protestów społecznych nie udało się wprowadzić drastycznych zmian. Obecnie zostały poddane pod weryfikację trzy podręczniki do "Wychowania do życia w rodzinie" - właśnie te, których autorzy szczególnie akcentują wychowanie prozdrowotne w aspekcie fizycznym, psychicznym i moralnym.

Oświadczenia Senatora RP Jana Szafrańca (s. 18) oraz byłych Ministrów Edukacji Narodowej (s. 4) - to wyraz niepokoju o polską oświatę.

redaktor naczelny