Na początku XXI wieku jesteśmy świadkami i uczestnikami dokonujących się zmian cywilizacyjnych, które mają wpływ na sytuację egzystencjalną współczesnego człowieka w wymiarze osobistym i społecznym. Pojawiają się nowe teorie człowieka, nowe koncepcje kultury i wychowania. Te nowe tendencje określane są mianem postmodernizmu albo ponowoczesności.

Niestety, człowiek postmodernistyczny miesza dobro ze złem i toleruje zło. Poznanie genezy i głównych założeń ponowoczesności jest potrzebne, aby zrozumieć rzeczywistość społeczną, w której nauczyciele realizują swój obowiązek formowania osobowości młodego człowieka.

W każdej epoce wychowanie, kształtowanie pełnej, dojrzałej osobowości jest zadaniem trudnym i odpowiedzialnym. Podobnie jest teraz - początek XXI wieku naznaczony jest wszechobecnym subiektywizmem i relatywizmem, pustką aksjologiczną, przesadnym eksponowaniem praw dziecka i jego wolności z pomijaniem jego obowiązków i odpowiedzialności, a to utrudnia prowadzenie procesu kształcenia i wychowania. Do tych trudności należy dodać galopadę zmian w systemie oświaty, zmniejszającą się ilość bezpośrednich kontaktów międzyludzkich, niespójność oddziaływań wychowawczych. Coraz więcej młodych ludzi ma problemy psychiczne, moralne, społeczne w domu, szkole, w grupie rówieśniczej, z sobą. Oni nie mają wzorów osobowych godnych naśladowania, nie mają ukształtowanej własnej osobowości, są bardzo podatni na wszelkie iluzje łatwego szczęścia, na życie bez obowiązków, odpowiedzialności, bez zasad moralnych, bez miłości. Negowanie norm moralnych i wartości przejawia coraz więcej młodych ludzi. Dlatego należy uczniów-wychowanków uczyć rozumienia siebie i innych ludzi oraz otaczającej nas rzeczywistości. Występujące zagrożenia winne być brane pod uwagę przy opracowywaniu programów wychowawczych oraz programów profilaktycznych. Należy demaskować zagrożenia oraz ukazywać bogactwo naszej tradycji i kultury narodowej. Warto być dobrym i żyć w prawdzie.

W dobie ponowoczesności istnieje wiele zagrożeń, ale trzeba dostrzegać nowe możliwości ukazywania obiektywnych prawd, wartości i powinności, które wynikają z natury i godności człowieka. Wychowanie dokonuje się głównie przez kontakt wychowawcy z wychowankiem oraz bycie autorytetem, wzorem osobowym dla uczniów-wychowanków. Wszystko to, co nauczyciel mówi i czyni, ma walor wychowawczy. Nauczyciele-wychowawcy mają czuwać nad własną dojrzałością, głoszone wartości potwierdzać własnym życiem, nieść zawsze odpowiedzialną i cierpliwą pomoc wychowawczą, uczyć młodych sztuki życia w realnym świecie.

temat numeru:
Ponowoczesność a wychowanie

W numerze 12/2004:

ks. Marek Dziewiecki
Ponowoczesność
- człowiek - wychowanie

Katarzyna Franica
Nowe trendy w wychowaniu
- szansa czy zagrożenie?

Małgorzata Sagan
Zaakceptować prawdę

s. M. Urszula Kłusek SAC
Żyję, by... konsumować!

dr Marian Łakomski
Koncepcja personalistyczna człowieka
podstawą integralnego wychowania

ks. Marek Dziewiecki
Wychowawca - personalista

Maria Rozmus
Bezstresowe wychowanie - prawdy i mity

Małgorzata Tomczyk-Jadach
Na manowcach antypedagogiki

Agnieszka Sosin
Wychowywać, ale jak?

Piotr WesoŁowski,
MaŁgorzata Goss
Kolejny krok ku eurototalitaryzmowi

Grafika na okładce oraz w numerze:
ks. Mirosław Barański