Scenariusz warsztatów dla rodziców uczniów klas I-III SP

     Niezmiernie ważne jest pozyskanie rodziców do zabiegów zmierzających do likwidowania zachowań agresywnych oraz przeciwdziałania ich powstawaniu i utrwalaniu. Często w szkole odbywają się prelekcje dla rodziców, prowadzone przez psychologów dla rodziców uczniów kilku klas. Problematykę agresji warto jednak poruszyć podczas zebrań z rodzicami danej klasy.
     Scenariusz ma pomóc rodzicom w zrozumieniu, czym jest agresja, jak ją rozpoznać i w jaki sposób z nią walczyć. To propozycja dla nauczycieli do wykorzystania w pracy wychowawczej.

Cele:
- integracja zespołu rodziców,
- ukazanie rodzicom, czym jest agresja,
- pokazanie przyczyn zachowania agresywnego,
- wskazanie, jak można przeciwdziałać agresji.

     1. Powitanie. Rodzice zajmują miejsca przy wspólnym stole. Powitanie się przez podanie ręki w takt muzyki i powiedzenie sobie czegoś miłego. Nauczyciel zachęca rodziców do odprężenia się przy muzyce relaksacyjnej. (W czasie słuchania muzyki wychowawca odczytuje tekst.)

Proponowany tekst

     Zamknij oczy. Wyobraź sobie, że stoisz na szczycie wysokiej góry. Czujesz się bardzo dobrze. Wysokie szczyty górskie dodają powagi tej chwili. Wiatr delikatnie muska twoją twarz. Nagle porywa cię silny podmuch wiatru, unosisz się w górę. Przenosisz się do twojego wymarzonego miejsca. Już tam jesteś, zatrzymaj się na chwilę, możesz teraz pomarzyć.
     Nadciąga ciemna chmura, zatrzymuje się blisko ciebie. Wrzuć do niej wszystkie swoje problemy, zmartwienia. Chmura odpłynęła. Teraz już nie musisz się o nic martwić. Nadpływają białe obłoki. Wybierz jeden z nich, chwyć go mocno. Spójrz! Jest w nim to o czym marzysz, czego szukasz. Spełniły się twoje marzenia. Odpływasz na białym obłoku. Teraz otwórz oczy. Jesteś z nami, zrelaksowany.

      2. Wprowadzenie do tematu.
Nauczyciel: w codziennych sytuacjach życiowych często spotykamy się z agresją. Zastanowimy się w czasie dzisiejszych zajęć, jak ją pokonać. Przez zachowanie agresywne rozumie się zachowanie skierowane przeciw określonym osobom lub rzeczom, przynoszące szkodę przedmiotowi agresji, przybierające formę ataku, czyli napaści fizycznej lub słownej (Z. Skorny, Psychologia analityczna agresywnego zachowania się). Psychologowie wyróżniają agresję fizyczną, która wyraża się w biciu kogoś lub znęcaniu się nad kimś oraz agresję słowną przejawiającą się w wymyślaniu lub wyśmiewaniu kogoś.
     Dzieci oczekują od rodziców miłości, akceptacji, poczucia bezpieczeństwa. Jeśli te potrzeby nie zostaną zaspokojone, rodzi się złość dzieci, może dojść do celowego niszczenia albo zadawania fizycznego lub psychicznego bólu. Agresja może skierowana na osobę lub przedmiot nie związany z daną sytuacją stresogenną, kiedy niemożliwe jest uzewnętrznienie jej w stosunku do ludzi, którzy ją wywołali.
Konwencjonalnym sposobem walki z agresją jest karanie za agresywne zachowanie. Badania psychologiczne dowodzą, że karanie za agresję wywołuje odwrotny rezultat od zamierzonego. Zachowania agresywne nie zostaje zlikwidowane lecz utrwalone. Skutecznie przeciwdziała agresji tłumaczenie, wyjaśnienie, perswazja.

      3. Ćwiczenie I
     Nauczyciel przedstawia rodzicom tekst pt. "Kłopoty Piotrusia".
Piotruś po dłuższym okresie nieobecności w szkole wzorowo przygotował się do zajęć. Odpisał wszystkie lekcje od kolegi. Wychodzi do szkoły. Mama przypomina chłopcu o zachowaniu bezpieczeństwa podczas drogi do szkoły, całuje syna na pożegnanie. Piotr pogodny maszeruje po kolegę. (Nauczyciel pokazuje rysunek z dużą uśmiechniętą buzią, obrazując w ten sposób odczucia Piotra.)
     Jeden z zeszytów, które Piotr niesie oddać koledze, pada na śnieg. Piotr podnosi zeszyt, okazuje się, że jest to zeszyt do języka polskiego. Jest zupełnie mokry.
     (Nauczyciel zamalowuje część uśmiechniętej buzi czarną farbą, pokazuje pogarszające się samopoczucie chłopca.)
     W szkole na lekcji plastyki poprzedzającej język polski dzieci pracują zespołowo. Wyklejają choinkę. Chłopczyk krzywo przykleja kuleczki z bibuły. Myśli o zniszczonym zeszycie. Zespół otrzymuje słabą ocenę. Koledzy na przerwie przezywają Piotrka.
     (Nauczyciel zamalowuje dalszą cześć buzi.)
     Na lekcji polskiego pani sprawdza zeszyty. Zeszyt kolegi wygląda brzydko, atrament rozpuścił się w wielu miejscach. Piotr wyjaśnia pani, jak doszło do wypadku. Pani jest niezadowolona. Twierdzi, że o zeszyty trzeba dbać, zabezpieczać w folię, wkładać do tornistra. Kolega Piotrka ma do niego żal.
     (Nauczyciel zamalowuje ostatni fragment wesołej buzi, przestawiając w ten sposób negatywne uczucia chłopca.)
     W domu po zajęciach szkolnych chłopiec jest rozdrażniony. Wyrywa siostrze zabawki, popycha ją.
     Nauczyciel: Uśmiech, wspaniałe samopoczucie dziecka znikło. Chłopiec zachowuje się agresywnie. Takie sytuacje zdarzają się w życiu często. Postarajmy się dzisiaj wspólnie zastanowić, jak radzić sobie z tym problemem.

     4. "Burza mózgów"
     Nauczyciel prosi rodziców o udzielenie odpowiedzi na pytania:
     a) "Jakie zachowanie jest uważane za agresywne?"
     b) Gdy mam kłopoty, pecha, "zły dzień", gdy nie mam humoru, nic nie idzie po mojej myśli — Czego oczekuję od innych?
(Odpowiedzi rodziców nauczyciel zapisuje na planszy).

     5. Podsumowanie
     Nauczyciel: Rozmawianie o uczuciach i zrozumienie spraw dziecka pomaga rozładować napięcie emocjonalne, które wzrastając prowadzi do zachowań agresywnych. Najczęstszymi czynnikami wzmacniającymi agresję są:
     - brutalne traktowanie, bicie, ostre wybuchy gniewu, poniżanie,
     - nadmierna tolerancja przy braku konsekwencji,
     - brak ciepła, zainteresowania sprawami dziecka.
     Im większy udział powyższych czynników w wychowaniu, tym większe prawdopodobieństwo, że dziecko będzie rozładowywać napięcie przez agresję.
      W książce pt. "Szkolne spotkania z rodzicami“ R. Wójcik pisze: "Wszędzie tam, gdzie przejawia się stres i napięcie, gdzie człowiek czuje się zagrożony w swoich radościach i spokoju, nie ma już normalnego życia, przestaje ono być przyjemne, zachwycać, staje się udręką, a człowiek zamyka się. Gdy zaś zostanie zburzona wewnętrzna równowaga, nie tak łatwo ją odbudować, dzieci szybko się uczą i każda nabyta wada charakteru, doświadczenie, są przyswajane, często na dorosłe życie".

Lucyna Tomczyk

Literatura:
1. Z Skorny, Psychologiczna analiza agresywnego zachowania się, PWN, Warszawa 1968.
2. A. Nowak, Spotkania z rodzicami, Poznań 2000.
3. I. Fechner-Sędzicka, E. Lachowska-Żarska, Nauczyciele - rodzicom, Wydawnictwo BEA-BLEJA, Toruń 2002.