Zajęcia warsztatowe dla nauczycieli

Cele:
  Zrozumienie mechanizmów powstawania zachowań agresywnych
  Refleksja nad własnym światem psychicznym; tropienie swoich "wyzwalaczy" agresji i uświadomienie sobie metod wpływu na młodego człowieka.
  Poznanie różnych sposobów reagowania na zachowania agresywne w szkole.
  Refleksja nad tym, co szkoła może zrobić, aby zapobiegać zachowaniom agresywnym.

Czas trwania:
2 godziny

Materiały i środki dydaktyczne:
Duże arkusze papieru, mazaki, tablica, kreda, kartki samoprzylepne
Metody i formy realizacji:
Praca w małych grupach, dyskusja, wykład, "burza mózgów"

Przebieg zajęć:
1. Skojarzenia. "Porozmawiajmy o tym, co mi się kojarzy z tematem... " Prowadzący zapisuje skojarzenia na tablicy.
2. "Czego chciałbym się dowiedzieć o agresji". Uczestnicy notują swoje myśli na kartkach samoprzylepnych, które po odczytaniu zostają przyklejone na ścianie.
3. Miniwykład nt. agresji:
  definicja agresji;
  rodzaje agresji;
  motywacje leżące u podłoża zachowań agresywnych.
4. Praca w małych grupach. Każda z grup otrzymuje kartkę A4 z napisanymi 2 pytaniami:
a) Jakie konkretne zachowania agresywne dostrzegam u dzieci w swojej szkole?
b) Co czuję, gdy jestem świadkiem agresji (emocje, reakcje behawioralne) - lider grupy zapisuje wypowiedzi uczestników na kartce.
5. Na tablicy wypisujemy wg relacji liderów poszczególnych grup:
  reakcje agresywne u dzieci;
  nasze uczucia (na ogół negatywne);
  nasze zachowania.
W podsumowaniu prowadzący ocenia uczucia znakiem +, -, 0. Wyczula na istnienie wyzwalaczy emocji negatywnych (coś, na co szczególnie reagujemy). Zaznacza przewagę uczuć negatywnych, które wywołują chęć zmiany, ale z drugiej strony są dla nas próbą.
6. Dzielimy tablicę na pół i wypisujemy z jednej strony zachowania, które mogą być tolerowane, z drugiej strony nie dające się tolerować (coś jest niszczone nieodwracalnie, naruszane są ważne wartości, np. godność człowieka).
7. Przyglądamy się nie dającym się tolerować zachowaniom; czy są równoważne, o co w nich chodzi, jaką pełnią rolę w kontakcie itp.
8. Wybieramy jedno z tych zachowań agresywnych, które jest szczególnie trudne, a często spotykane. Pytanie do grupy: "Jak nauczyciel może zareagować w takiej sytuacji? ".
9. Burza mózgów:
a) na tablicy wypisujemy, co można zrobić w takiej sytuacji;
b) próba pogrupowania reakcji (karanie, pozytywna próba porozumienia się, zawarcie kontraktu, kanalizacja agresji, itp.);
c) zachęta do refleksji, w jakie metody wpływu wierzę.
10. Dyskusja: "Co możemy zrobić z pozytywnym skutkiem? Co jest wykonalne? Jaki będzie skutek innych sposobów? Jaki komunikat otrzyma młody człowiek? Komu pomaga taka reakcja? ".
11. Podsumowanie ze szczególnym podkreśleniem zrozumienia tego, co się dzieje, zinterpretowanie sytuacji i wkładu dziecka w to, co się wydarzyło. Czy możliwe było inne zachowanie? Przekazanie informacji, że należy także pamiętać o przyczynach braku kontroli nad emocjami tkwiącymi w środowisku szkolnym (lęk przed szkołą, wymagania przerastające możliwości ucznia itp.).
12. Powrót do kartek przylepionych na ścianie z pytaniem, czy oczekiwania uczestników zostały spełnione.
Halina Ostasz

Halina Ostasz - Psycholog w Zespole Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych w OstroŁęce

Literatura
1. Bandura A., Walters R. H., Agresja w okresie dorastania. PWN, Warszawa 1968.
2. Grochulska J., Reedukacja dzieci agresywnych. WSiP, Warszawa 1982.
3. Grochulska J., Agresja u dzieci, Warszawa 1993.
4. Sander A., Problem agresji w szkole, "Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze“ nr 10, 1992.
6. Zanim w szkole będzie źle - profilaktyka zagrożeń, CMPP-P MEN, Warszawa 1996.