Jak pracować w klasie, w której nawet 50% uczniów ma zaświadczenia o stwierdzonej dysfunkcji? Co zrobić w sytuacji, kiedy przeczuwamy, że uczeń (który takiej opinii nie posiada) może być dyslektykiem lub dysortografikiem?

     W zasadzie nauczyciel ma trzy wyjścia:
a) odesłać ucznia do pedagoga szkolnego lub psychologa (i zrzucić ciężar odpowiedzialności na innych),
b) zbagatelizować problem ("to nie moja sprawa"),
c) działać, bo rolą nauczyciela jest nie tylko uczyć i wychowywać, ale przede wszystkim pomagać (!) uczniowi w jego rozwoju.

     Jak działać?
     Nie ma jednej uniwersalnej zasady, nie ma poradnika, często działamy więc intuicyjnie. Oto kilka spostrzeżeń z doświadczeń i obserwacji nauczyciela w szkole średniej:

1. polonista nie może pełnić roli reedukatora (nie jest do tego przygotowany; przy przeładowanych programach nauczania nie ma na to czasu);
2. należy ściśle współpracować z pedagogiem, logopedą, psychologiem;
3. pierwszym krokiem nauczyciela (przy podejrzeniu o dysortografię) jest sprawdzenie znajomości reguł ortograficznych przez ucznia;
4. utrzymywać należy ścisły kontakt z rodzicami (opiekunami); jeżeli zachodzi konieczność wysłania dziecka do poradni, należy to rodzicom wytłumaczyć (zdarza się, że rodzice nie chcą tego kroku uczynić);
5. na problem ucznia winni zwrócić uwagę nie tylko poloniści czy nauczyciele języków obcych, ale całe grono pedagogiczne;
6. należy motywować ucznia do pracy, chwalić, podkreślać jego mocne strony;
7. warto na każdej lekcji przez 2-3 minuty "ćwiczyć wyrazy", których zapis sprawia uczniom trudność ortograficzną (np. na pewno, do zobaczenia, pożyczka, w ogóle, itp.);
8. ważnym elementem jest uświadomienie uczniom, że kultura człowieka to także kultura słowa, języka, zapisu wypowiedzi; trzeba często sięgać do słownika ortograficznego, zwłaszcza wtedy, gdy piszemy list, podanie itp.;
9. nauczyciel musi nadzorować systematyczność pracy ucznia (uczeń ze stwierdzoną dysfunkcją ma obowiązek pokazywać nauczycielowi zeszyt ćwiczeń co dwa tygodnie);
10. uczeń ze stwierdzoną dysfunkcją może pisać pracę na komputerze (oddaje jednak jednocześnie tę samą pracę pisaną odręcznie);
11. do pracy (samodzielnej ucznia) można także wykorzystać komputer i programy komputerowe, np. "Dyktando";
12. Trzeba głośno mówić o potrzebie wypracowania metod pracy z uczniem ze stwierdzoną dysleksją w szkole średniej. Różnego rodzaju szkolenia skierowane są przede wszystkim do nauczycieli przedszkoli, nauczania początkowego, osób pracujących z dziećmi w szkole podstawowej.
    Polecam dostępną literaturę, warto bowiem intuicję wesprzeć wiedzą.

Maria Kowalewska

Maria Kowalewska - nauczycielka w Zespole SzkóŁ Elektrycznych nr 2 w Krakowie

Literatura:
Baczyńska W., Rozwój mowy pisanej w klasach I-IV. Warszawa 1965.
Bogdanowicz M., Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie. wyd. Haromonia 2002.
Czyżkowska S., Wzory terapii pisma. 1970. Skrypt.
Danielewicz T., Koźmińska A., Magnulska J., 51 zestawów pomocy do reedukacji dzieci w wieku 7-12 lat. Warszawa 1974.
Dmochowska M., Droga dziecka do nauki pisania. Warszawa 1971.
Grabałowska K., Jastrząb J., Mickiewicz J., Wojak M., Ćwiczenie w czytaniu i pisaniu. Poradnik Metodyczny - TNOiK "Dom Organizatora", Toruń 1995.
Kania J., Badania logopedyczne sześciolatków. Kwartalnik Pedagogiczny 1971, nr 2.
Maćkowiakowa J., Trudności w nauce czytania i pisania. Poznań 1958.
Przyłubscy E. i F., Litery. Przewodnik dla nauczycieli. Warszawa 1975.
Sawa B., Jeżeli dziecko źle czyta i pisze... Warszawa 1975.
Słobodzian Z., Rozwijanie fonematycznego słuchu dziecka jako przygotowanie do nauki czytania. Wychowanie w Przedszkolu 1973, nr 4.
Spionek H., Psychologiczna analiza trudności i niepowodzeń szkolnych. Warszawa 1970.
Spionek H., Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne. Warszawa 1973.
Styczek I., Badania i kształtowanie słuchu fonetycznego (Komentarz i tablice).
Zakrzewska B., Reedukacja dzieci z trudnościami w czytaniu i pisaniu. Warszawa 1976.
Zawadzki Z., O szczególnych zaburzeniach pisma w chorobie tików. "Neurologia i Neurochirurgia Polska" 1973, nr 4.
Ziegenhagen-Bartkowska T., Wpływ wadliwej wymowy na kształtowanie się ortografii u dzieci. Zeszyty Naukowe UAM w Poznaniu, 1959, nr 18.