Nadpobudliwość psychoruchowa rozumiana medycznie oznacza zespół nadpobudliwości psychoruchowej, czyli zespół hiperkinetyczny będący schorzeniem, mającym charakterystyczne objawy i wymagającym odpowiedniego leczenia. Nadpobudliwość - to inaczej nadmierna pobudliwość. Dziecko nadpobudliwe ma za mało zdolności do wewnętrznej kontroli i hamowania. Dziecko nadpobudliwe jest nieuważne, impulsywne i nadpobudliwe zawsze lub prawie zawsze. W zależności od wymagań i tolerancji otoczenia objawy mogą być mniej lub bardziej przeszkadzające i utrudniające życie dziecka i otoczenia.
    Nadpobudliwość nie jest cechą, na podstawie której można łatwo podzielić dzieci na zdrowe i chore. Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo ma kłopoty z zaburzeniami koncentracji, uwagi, nadruchliwości i impulsywności.

Zaburzenia koncentracji uwagi

• Dziecko nie jest w stanie skoncentrować się na szczegółach podczas zajęć szkolnych. Popełnia błędy wynikające z niedbałości.
• Często ma trudności z utrzymywaniem uwagi na zadaniach i grach.
• Często wydaje się nie słuchać tego, co się do niego mówi.
• Często ma trudności z zorganizowaniem sobie pracy lub innych zajęć.
• Często gubi rzeczy niezbędne do pracy lub innych zajęć, np. zabawki, przybory szkolne (ołówki, książki, narzędzia).
• Łatwo rozprasza się pod wpływem zewnętrznych bodźców.
• Często zapomina o różnych codziennych sprawach.
  

Nadruchliwość

• Często ma nerwowe ruchy rąk lub stóp bądź nie jest w stanie usiedzieć na miejscu.
• Wstaje z miejsca w czasie lekcji lub w innych sytuacjach wymagających spokojnego siedzenia.
• Często ma trudności ze spokojnym bawieniem się lub odpoczywaniem.
• Często jest w ruchu, "biega jak nakręcone".
• Często jest nadmiernie gadatliwe.
  

Impulsywność

• Często wyrywa się z odpowiedzią, zanim pytanie zostanie sformułowane w całości.
• Często ma kłopoty z zaczekaniem na swoją kolej.
• Przerywa lub przeszkadza innym (np. wtrąca się do rozmowy lub zabawy).
  

     Im młodsze dziecko, tym wyraźniejsze są objawy nadruchliwości i kłopotów z kontrolą impulsów. U dzieci starszych na pierwszy plan wysuwają się problemy z koncentracją uwagi. Gdy otoczenie jest wyrozumiałe dla zachowania dziecka nadpobudliwego i potrafi mu pomóc bez interwencji specjalistów, ADHD może zostać nierozpoznane do momentu, gdy dziecko znajdzie się w środowisku, w którym jego reakcje nie będą lub nie mogą być akceptowane.
     Nadpobudliwość psychoruchowa występuje u dzieci na całym świecie, we wszystkich kulturach. Jego częstość wśród ludzi w młodszym wieku szkolnym jest oceniana na 3-10%. Chłopcy w porównaniu z dziewczynkami są bardziej operatywni i ruchliwi. U dziewcząt zdecydowanym problemem są zaburzenia koncentracji uwagi, a u chłopców problemem jest częściej nieumiejętność usiedzenia w miejscu oraz kontrolowania swojego zachowania.
     Aby pomóc dziecku z zaburzeniami koncentracji uwagi, trzeba zaakceptować, że ono jest niegrzeczne lub bezczelne. Wręcz przeciwnie, bardzo się stara, tylko nie może zbyt długo skupić się na jednej rzeczy. Zaburzenia uwagi to słabsza zdolność do koncentrowania się na każdym zadaniu.

• Dzieci nadpobudliwe nie potrafią z dochodzących do nich bodźców wybrać tego jednego, który jest najważniejszy.
• Aby dotrzeć do dziecka nadpobudliwego, konieczne jest:
  • ograniczenie ilości dochodzących do niego bodźców,
  • dostosowanie tempa pracy do możliwości dziecka,
  • zastosowanie metod, które skupiają jego uwagę na tym, co uważamy w danej chwili za najważniejsze.
    

     Dziecko nadpobudliwe powinno być leczone. Leki nie mogą wyleczyć z nadpobudliwości, ale mogą pomóc ją przezwyciężyć. Leczenie farmakologiczne nie zastąpi wychowania i nauczania, może je jednak ułatwić. Najważniejsza w leczeniu jest właściwa terapia, zrozumienie zachowań dziecka w domu i w szkole. Dziecko powinno być często wzmacniane pozytywnie, nie wolno go karać, bo to są niezależne od niego objawy. Dziecko nadpobudliwe powinno uczęszczać do mało licznej klasy (10-15 osób) o charakterze integracyjnym, najlepiej z dwójką nauczycieli. W domu rodzice powinni często rozmawiać ze swoimi dziećmi. Zauważać je! Uwaga rodzica jest dla dziecka największą nagrodą.
     Tylko profilaktyka i wczesne rozpoczęcie terapii indywidualnej dziecka oraz terapii indywidualnej dziecka oraz terapii rodzinnej znacząco zwiększa szanse na zmianę zachowania dziecka i może zapobiec rozwinięciu się pełnego obrazu zaburzeń zachowania prowadzących do kłopotów z prawem.

Anna Michalik

Anna Michalik - pracownik Ośrodka szkolno-wychowawczego w Wyszkowie