Plan wychowawczy dla klasy I Szkoły Podstawowej
im. Jana Pawła II w Gołkowicach w roku szkolnym 2001/2002

    "W podstawie programowej kształcenia ogólnego za najważniejszy cel edukacyjny uznaje się wszechstronny i harmonijny rozwój uczniów w przyjaznym klimacie emocjonalnym, w warunkach akceptacji i bezpieczeństwa. Wszechstronność oznacza tu wspomaganie rozwoju dziecka we wszystkich aspektach edukacji, tak aby optymalnie odpowiadało to wrodzonemu potencjałowi i możliwościom dziecka. Wspomagać należy jego rozwój intelektualny, psychiczny, społeczny, moralny, zdrowotny, estetyczny.
    W edukacji wczesnoszkolnej aspekty te powinny się w naturalny sposób wiązać ze sobą. Wynika to ze specyfiki uczenia się dzieci w tym wieku. Wychowanie, zarówno domowe jak i szkolne, powinno mieć na uwadze ucznia jako całość..."1. Jeśli zatem uczeń traktowany ma być jako jednostka integralna, zintegrowane muszą być też oddziaływania wychowawcze, którym podlega.
    Rozpoczynając naukę w klasie pierwszej, czy jeszcze wcześniej uczęszczając regularnie na zajęcia w tzw. "zerówce" dziecko musi pokonać pewną barierę. Dla jednych dzieci jest ona bardzo wielka, dla innych mniej znacząca. Jednak każde dziecko lubi mieć jak najczęściej przy sobie rodziców, robić to, co przez rodziców jest akceptowane, prezentować rodzicom efekty własnej pracy. Mając to na uwadze postanowiłam nawiązać z rodzicami ściślejszą współpracę oraz zwrócić się ku wartościom cenionym przez dzieci rozpoczynające naukę szkolną. Przygotowałam dla swojej klasy krótki program wychowawczy, którego ważnym elementem były spotkania z rodzicami.

Program wychowawczy dla klasy I pod hasłem "Nie ma jak u nas"

    Cel ogólny:

- zintegrowanie zespołu klasowego, wdrożenie do współdziałania i odbierania klasy jako wspólnoty.
Zadania szczegółowe:

    Uczeń:

• posiada właściwy stosunek do patrona szkoły Jana Pawła II,
• chętnie współpracuje z kolegami przygotowując spotkania, inscenizacje, uroczystości,
• umie współpracować z uczniami innych klas,
• potrafi złożyć życzenia koledze, nauczycielowi, rodzicom,
• chętnie i umiejętnie prezentuje się na szerszym forum,
• stara się właściwie zagospodarować swój wolny czas,
• chętnie wyjeżdża na wycieczki klasowe.

    Przewidywane osiągnięcia uczniów:

• właściwe samopoczucie w zespole klasowym i społeczności szkolnej,
• właściwy stosunek do Patrona szkoły,
• umiejętność współpracy z dziećmi i dorosłymi,
• umiejętność prezentacji siebie przed innymi,
• rozbudzanie chęci uczestnictwa w wycieczkach i spotkaniach okolicznościowych, samodzielnego organizowania własnego wolnego czasu,
• umiejętność składania życzeń nauczycielom, rodzicom, kolegom.

    Uwagi o realizacji programu:

    Mój program miał za zadanie zbliżyć dzieci do siebie wzajemnie, nauczyciela do dzieci, rodziców do szkoły, a tym samym umocnić rolę szkoły w środowisku, a dzieciom stworzyć poczucie bezpieczeństwa w szkole, w czym korespondował z realizowanymi równocześnie programem "Bezpieczna droga do szkoły" oraz Programem Edukacji Regionalnej "Tu jesteśmy u siebie".

Plan spotkań z rodzicami pod hasłem "Bądźmy razem"

    Współpracując z rodzicami, spotykając się z nimi i rozmawiając nauczyciel ma możliwość lepiej poznać dziecko, zrozumieć powody jego postępowania w różnych sytuacjach. Może osiągnąć wzajemne zrozumienie z rodzicami dzieci prowadzonej przez siebie klasy, co ułatwi pracę szczególnie, gdy dzieci napotykają trudności w nauce. Rodzice pracujący i działający w różnych dziedzinach mogą wspierać nauczyciela w jego pracy dydaktycznej. Dzieje się to zarówno nieoficjalnie, gdy dziecko korzysta w domu z wiedzy rodziców jak i oficjalnie, gdy zapraszamy rodziców jako gości-fachowców w jakiejś dziedzinie. Szkoła i rodzice powinny być podmiotami wzajemnie się wspierającymi w procesie wychowania.
    Efekty badań dotyczących współpracy szkoły i rodziców szkół szwedzkich przedstawiła w "Życiu Szkoły" z marca 2001 roku Wiesława Kuśmierz. Z badań tych wynikają następujące wnioski:

1. Nauczyciele są kluczowymi postaciami w dziele intensyfikacji współpracy. Na jego początku musi znajdować się uwzględnianie rodzicielskich opinii i oczekiwań co do procesu edukacji inicjowanego przez nauczyciela, a dotyczącego ich dziecka.
2. W wyniku współpracy rodziców z nauczycielem pozytywnie rozwija się klimat klasy, dobra atmosfera.
3. Dzieci z przyjemnością uczęszczają do szkoły i wzrasta ich poparcie dla niej.
4. Jako członkowie społeczności uczniów, czują się słuchane, wzajemnie na siebie zwracają uwagę.
5. Rodzice stwierdzają, że wzrasta w nich poczucie odpowiedzialności, nie tylko w stosunku do swojego dziecka, ale do wszystkich dzieci w klasie.
6. W opinii nauczycieli, dzieci uczestniczące w badaniach charakteryzuje większa niż u innych liczba pozytywnych postaw w stosunku do szkoły.
7. Ocena nauczycieli wskazuje również na umiejętności koncentracji, wyżej rozwinięte u badanych dzieci, niż u pozostałych.
8. Okazało się, że rodzice nie wiedzieli o swoich możliwościach włączania się w powstawanie programu, koncepcji edukacyjnych i wpływu na pracę szkoły2.

    Współpraca szkoły i rodziców powinna zatem doprowadzić do stworzenia pozytywnego, jednolitego środowiska wychowawczego, w którym dzieci miałyby możliwość osiągnięcia optymalnego rozwoju.

Realizacja programu wychowawczego w klasie Ia w roku szkolnym 2001/2002

    Przygotowując program wychowawczy dla klasy Ia pragnęłam lepiej poznać dzieci, stworzyć im warunki do jak najlepszego samopoczucia, zachęcić rodziców do włączenia się w "szkolne życie" ich dzieci. Oprócz programu przeznaczonego dla dzieci zaplanowałam różne rodzaje spotkań z rodzicami. Jednak współpraca rodziców zaznaczała się we wszystkich działaniach przeznaczonych zdawałoby się wyłącznie dla dzieci.
    Na początku roku ustaliliśmy z uczniami nasz klasowy kodeks oraz obowiązki dyżurnych w postaci zasad, które w formie pisemnej umieściliśmy na gazetce klasowej. Staraliśmy się także ustalić, jak zmieniły się obowiązki uczniów w stosunku do obowiązków przedszkolaków. Pracowaliśmy nad postawą każdego ucznia, jako współgospodarza w klasie i w szatni. Zaplanowaliśmy kilka spotkań z rodzicami. Rodzice także zapoznali się z naszymi zasadami oraz wymaganiami, które powinny spełniać ich dzieci kończąc naukę w klasie pierwszej.
    Ważnym elementem w realizacji naszego programu wychowawczego było oparcie działań wychowawczych na postaci i ideałach patrona szkoły Ojca Świętego Jana Pawła II. O wyborze tej Wielkiej Postaci jako patrona zdecydowali kilka lat temu rodzice. Oprócz działań wymienionych w programie istotną rolę miała wycieczka do Starego Sącza, miejsca odprawienia przez Jana Pawła II mszy świętej, podczas której kanonizowano Świętą Kingę. Wycieczkę tę odbyliśmy 16 maja, podkreślając w ten sposób nasz związek z Patronem.
    Dla stworzenia bardziej rodzinnej i domowej atmosfery umieściłam w klasie kwiatek z zaznaczonymi datami urodzin wszystkich dzieci. Wszystkim składaliśmy życzenia, a większość dzieci chętnie częstowała kolegów słodyczami. Nie byłoby to możliwe bez zrozumienia ze strony rodziców.
    Okazją do wzajemnych życzeń oraz życzeń dla nauczycieli, rodziców, dziadków, a także przedszkolaków i kolegów ze szkół, z którymi nawiązaliśmy korespondencję, były Święta Bożego Narodzenia, Święta Wielkanocne, Dzień Babci, Dzień Matki, Dzień Taty, Dzień Dziecka czy Dzień Nauczyciela.
    Ponieważ najlepsze rezultaty w zakresie integracji zespołu klasowego daje swobodna zabawa dzieci, w programie wychowawczym wzięłam ją też pod uwagę. Uczniowie mojej klasy brali udział w zabawach z okazji Święta Szkoły, zorganizowanej przy pomocy uczniów klasy III zabawie andrzejkowej, zabawie karnawałowej, na którą przygotowywali kostiumy, zabawach podczas ferii, imprezie z okazji pierwszego dnia wiosny (pod hasłem "Dzień wiosny ofiarowany żabom") oraz festiwalu piosenki z okazji Dnia Dziecka. Tu także musiałam docenić wielki wkład rodziców, którzy starali się stworzyć swoim pociechom jak najpiękniejsze kostiumy.
    Wiele razy rodzice odwiedzali nas w szkole. Dzieci chętnie przygotowywały uroczystości dla swoich bliskich. Poza przygotowywanymi wspólnie inscenizacjami, piosenkami sami chętnie wybierali dodatkowe wiersze i piosenki, aby wygłosić je swojej mamie lub tacie. Oprócz tych specjalnych odwiedzin, rodzice poświęcali nam swój czas podczas organizacji zabaw i uroczystości (dzieci zawsze miały przygotowany smaczny posiłek), oraz wycieczek. W czasie każdej z nich rodzice służyli opieką. Wycieczkę do Podegrodzia ze względu na brak połączenia środkami komunikacji miejskiej odbyliśmy prywatnymi samochodami rodziców uczniów, w Starym Sączu rodzice zbierali informacje dotyczące możliwości zwiedzania różnych obiektów przed zorganizowaniem wyjazdu. Poprosiłam także niektórych rodziców o włączenie się do akcji "Cała Polska czyta dzieciom". Na moją prośbę odpowiedziało w bieżącym roku szkolnym troje rodziców. Przeczytali oni dzieciom w klasie wybrane przez siebie książki.
    Podczas całego roku dzieci czuły się gospodarzami swojej klasy i mimo że nie zdobyły pierwszego miejsca w szkolnym konkursie "Moja klasa", to cały rok w sali był czysty, uprany ręcznik, świeże ściereczki, ścierki do stołów i podłogi, a także zadbane kwiaty. Zawdzięczaliśmy to rodzicom i ich woli współpracy. Dzieci chętnie wykonywały prace plastyczne mające upiększyć salę, często też korzystając z pomocy swoich rodziców.
    Tworząc program wychowawczy dla klasy II mogę już bazować na tym, co osiągnęłam w pierwszym roku pracy z moimi uczniami. Jednak najważniejsza wydaje mi się dla efektywnego działania współpraca z rodzicami, którą nadal zamierzam kontynuować. Zgodność celów, ich znajomość, wzajemne zrozumienie rodziców i nauczycieli, a przez to także wzajemna akceptacja są moim zdaniem podstawowym warunkiem powodzenia czyli właściwego przebiegu procesu dydaktyczno-wychowawczego.

Anna Gorczowska

Anna Gorczowska - nauczycielka nauczania zintegrowanego
w Szkole Podstawowej im. Jana PawŁa II w GoŁkowicach Górnych

Przypisy:
1. Przyjazny program zintegrowany, I etap edukacyjny, Klasy I-III, Praca zbiorowa, WSiP, wydanie I, Warszawa 2000, s. 14.
2. W. Kuśmierz, Współdziałanie nauczycieli z rodzicami w realizacji nowych zadań szkoły, "Życie Szkoły", 2001, nr 3, s. 142-144.