W zachowaniu dziecka pojawiają się liczne jego potrzeby - zarówno te, z których dziecko zdaje sobie sprawę, jak i te, których samo sobie nie uświadamia. Do czasu osiągnięcia przez dziecko pełnej samodzielności rodzice są osobami ponoszącymi odpowiedzialność za zaspokajanie ich potrzeb. W miarę rozwoju psychofizycznego dziecka powstają coraz to nowe potrzeby. Trudno określić ich liczbę, zależą bowiem od warunków życia, wpływów środowiska, oddziaływania wychowawczego rodziców.
    Na plan pierwszy wysuwa się potrzeba miłości i życzliwości. Ta potrzeba koncentruje się wokół pragnienia dobra dla dziecka, zainteresowania się nim. Każde dziecko wymaga pomocy, ciepła pewności, że jest chciane i kochane. Musi więc w rodzinie zaistnieć zdrowy klimat, w jakim ma rosnąć i rozwijać się dziecko. Miłość i życzliwość rodziców wobec dziecka powinna być autentyczna, powinna wynikać z troski o dobro dziecka.
    Do podstawowych potrzeb psychicznych dziecka należy potrzeba bezpieczeństwa, której zaspokajanie wprowadza dziecko w stan spokojnego, ufnego spojrzenia w przyszłość, budzi optymizm, odwagę. Warunkiem istnienia postawy bezpieczeństwa u dziecka jest stabilność środowiska rodzinnego, akceptacja dziecka, sprawowanie opieki. Ważnym zadaniem jest przygotowanie dziecka do radzenia sobie z różnymi sytuacjami, kształtowanie takiej postawy, by nie dominowały w niej elementy lękowe, a równocześnie, by dziecko nie wyobrażało sobie rzeczywistości w barwach różowych.
    Potrzeba szacunku i akceptacji wiąże się z opiniami i ocenami, które rodzice powinni formułować wobec dzieci bardzo ostrożnie i w taki sposób, by miały charakter konkretny i odnosiły się do pojedynczego czynu lub zachowania. Ta potrzeba jest ważna, ponieważ przyczynia się do rozwoju własnej wartości dziecka, wiary w siebie, co z kolei umożliwia podejmowanie nowych wysiłków dla doskonalenia uzdolnień i sprawności.
    Potrzeba obcowania z innymi to potrzeba kontaktu. Ta potrzeba przejawia się u dziecka w stopniu silniejszym niż u dorosłego. W miarę rozwoju dziecko wchodzi w różnorodne rodzaje kontaktów i każdy z nich pozostawia po sobie ślad. W pierwszym okresie życia ta potrzeba powinna być zaspokajana głównie przez przejawy serdeczności, zwracania uwagi na dziecko, uśmiechanie się do niego, przytulanie, rozmowę, wspólne przeżywanie radości i niepowodzeń.
    Życie uczuciowe dziecka będzie zależało od tego, ile rozumnej miłości i czułości okaże dziecku matka, a później inni członkowie rodziny. Potrzeba miłości związana jest z potrzebą kontaktu, dlatego możemy wyróżnić następujące rodzaje potrzeb:

• potrzebę kontaktu z matką, która pojawia się najwcześniej i ma najdonioślejsze znaczenie dla prawidłowego rozwoju psychiki dziecka;
  
• potrzebę unii rodzicielskiej, która zaspokajana jest przez bycie wszystkich członków rodziny razem;
  
• potrzebę rodzeństwa, dotyczącą współżycia między rodzeństwem;
  
• potrzebę przyjaźni, które decyduje o formowaniu się postawy etycznej.
  

    Rodzice muszą zrozumieć potrzebę przyjaźni i umożliwić zaspokajanie jej.
    Potrzeba przyjaźni ma dać dziecku korzyść i radość, a we wzajemnych kontaktach realizację swoich potrzeb emocjonalnych i społecznych.
    Jedną z zasadniczych potrzeb dziecka jest potrzeba aktywności. Działania rodziców powinny być ukierunkowane na osiąganie pozytywnych celów, którymi mogą być wartości nie tylko materialne, ale intelektualne, społeczne, moralne. Należy więc wdrażać dziecko do aktywności ukierunkowanej na zaspokajanie własnych potrzeb, oraz potrzeb innych ludzi, a nie oczekiwanie, że ktoś je zaspokoi.
    Z potrzebą bezpieczeństwa związana jest potrzeba przynależności i posiadania. Potrzebę przynależności realizują rodzice poprzez stwarzanie okazji dziecku do realizacji swoich potrzeb aktywności, poznawczych, jeśli stopniowo, w miarę rozwoju dziecka przyznają mu prawo do coraz większej samodzielności, wtedy poczucie przynależności do rodziny, więź z nią utrzymuje się dłużej. Dziecko, które w prawidłowy sposób miało zaspokojoną potrzebę przynależności, w każdej grupie pozarodzinnej będzie spełniało różne funkcje i nie będzie miało konfliktów.
    Wielką troską rodziców o dziecko jest zaspokajanie potrzeby posiadania. Rodzice muszą nauczyć swoje dzieci, że nie należy mierzyć wartości człowieka na podstawie tego, co posiada, ale co sobą reprezentuje. Powinni też nauczyć swoje dzieci dzielić się posiadanymi przedmiotami, uczyć rozumieć, że dobra materialne mają wartość o tyle, o ile służą ludziom.
   Potrzeba sensu życia i wiary zaspokajana jest przez wypowiedzi rodziców przy różnych okazjach, np. przy wyborze kierunku nauki, w toku rozmów o systemie wartości, sensie życia. Rodzice katoliccy swą postawą powinni dawać świadectwo życia w wierze, tworzyć atmosferę religijną, uczyć praktyk religijnych i wypełniać je z dzieckiem. Rodzice stanowią sami wzór dla swoich dzieci, gdy sięgają po Pismo św., wspólnie czytają i odmawiają je.
    Rodzice sami dostarczają dziecku wzorów w zakresie zaspokajania potrzeb. Ważne jest, by czynili to świadomie, w sposób przemyślany, by pokazywali dziecku różne możliwości ich zaspokajania, uczyli wybierać sposób najbardziej prawidłowy i wartościowy z osobistego i społecznego punktu widzenia.
    Rodzice muszą też pamiętać, że każda sytuacja, jaką dziecku stwarzają, każda reakcja dziecka, którą akceptują i wzmacniają lub oceniają negatywnie i osłabiają, stanowi dla dziecka niezgłębione źródło doświadczeń, materiał, na bazie którego dziecko uczy się, jak żyć, jak zaspokoić swoje potrzeby. Stanowi materiał, na podstawie o którego kształtuje się osobowość dziecka.