Krajoznawczo-turystyczne implikacje katechetyczne

    W czasie swojej pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny, Ojciec Święty Jan Paweł II powiedział w Nowym Targu, że: człowiekowi potrzebne jest piękno krajobrazu. Ludzie (…) pragną odnaleźć siebie w obcowaniu z przyrodą. Pragną odzyskać siły w zdrowym wysiłku fizycznym, marszu, podejściu, we wspinaczce, w zjeździe narciarskim… Te słowa można wykorzystać jako środek w pozyskiwaniu młodzieży dla Chrystusa, zwłaszcza tej młodzieży, którą - jak mówił Prymas Polski Józef Glemp - Kościół gdzieś zagubił, i która sama od tego Kościoła odchodzi.
    Jednym ze sposobów uatrakcyjnienia oferty Kościoła może być turystyka i krajoznawstwo. Wystarczy skorzystać z propozycji Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Oto kilka przykładów.
    Aby zachęcić dzieci, młodzież i starszych do uprawiania turystyki PTTK od początku swej działalności przyznaje odznaki turystyczne i krajoznawcze, po spełnieniu wymagań postawionych w regulaminach. Wśród wielu odznak znajdujemy i takie, które posiadają charakter religijny.
    Na uwagę zasługuje odznaka ustanowiona w roku 2000 przez Odział PTTK w Pabianicach - "Śladami św. Maksymiliana Kolbe”. Odznaka posiada trzy stopnie: brązowy, srebrny i złoty. Aby wejść w jej posiadanie, należy uzyskać odpowiednią ilość punktów, odwiedzając miejsca związane z życiem św. Maksymiliana czy biorąc udział w uroczystościach ku jego czci.
    Podobny charakter ma trzystopniowa odznaka "Śladami św. Wojciecha” ustanowiona przez Oddział PTTK w Gnieźnie, z okazji milenium śmierci Świętego. Tu również należy odwiedzać miejsca związane z życiem Patrona Polski oraz kościoły pod jego wezwaniem, a na stopień złoty odbyć wycieczkę szlakiem św. Wojciecha.
Duszpasterstwo Służby Liturgicznej i Ruchu Światło-Życie Archidiecezji Krakowskiej uchwaliło Krajoznawczą Odznakę im. Jan Pawła II. Jak czytamy w regulaminie odznaki: Idea odznaki powstała wśród katolickich turystów, którzy chcą przez nią propagować szereg wartości wędrówek krajoznawczych, szczególnie ważnych dla chrześcijanina. Ta odznaka ma popularyzować podróżowanie po miejscach związanych z osobą Ojca Świętego w Polsce, ale nie tylko, bo aby ją zdobyć, należy odwiedzić sanktuaria, kościoły zabytkowe i nowe, kaplice przydrożne, wziąć udział w drodze krzyżowej, w koncertach chrześcijańskich, itp.
    W roku 2001, poświęconym Prymasowi Tysiąclecia, pojawiła się odznaka im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego. Posiada ona trzy stopnie: brązowy, srebrny i złoty, a celem jest upamiętnienie życia i działalności oraz przybliżenie turystom postaci tego Wielkiego Polaka. Twórcą tej odznaki jest Parafialny Klub Sportowy MARKUS przy parafii Trójcy Przenajświętszej w Łodzi.
    Coraz bardziej popularna staje się turystyka kolarska. I w tym przypadku PTTK wyszło naprzeciw potrzebom pielgrzymowania rowerowego. Kolarska Odznaka Pielgrzyma posiada osiem stopni (popularny, brązowy, srebrny, złoty, duże srebro, duże złoto, Wielka KOP i Chrześcijański Pielgrzym Świata). Aby zdobyć popularną KOP, wystarczy w czasie wycieczek rowerowych odwiedzić 50 kościołów, w tym trzy obiekty obowiązkowe wykazane w załączniku do regulaminu.
    Każdą trasę wycieczki można przygotować na katechezie bądź lekcji wychowawczej, historii lub geografii. Zmobilizuje to uczniów do poszukiwania, poznawania historii regionu, w którym zamieszkują, historii obiektów zabytkowych, w tym wypadku kościołów, klasztorów, zapomnianych starych kaplic. Kolarska Odznaka Pielgrzymia ma również charakter ekumeniczny. Po pierwsze dlatego, że najwyższy stopień odznaki nosi nazwę Chrześcijański Pielgrzym Świata, po drugie dlatego, że zaliczamy nie tylko obiekty sakralne katolickie, ale również pozostałych Kościołów chrześcijańskich.
    Szczeciński oddział PTTK ustanowił odznakę "Szlakami Architektury Drewnianej”, (brązową, srebrną i złotą). Zdobywanie tej odznaki umożliwia zapoznanie się z pięknem architektury drewnianych kościołów w Małopolsce i Wielkopolsce. O tych kościołach tak napisał Jan Uryga: W starych drewnianych kościołach sprzed wieków wypowiedział się najdobitniej duch narodowej sztuki mistrzów i artystów, którzy w drzewie pokazali swój nieprzeciętny talent, komponowali w nim swe motywy i wzory, chwaląc tym jednocześnie Boga (J. Uryga, Piękno drewnianych kościołów, [w:] Kalendarz Rolników 2001, Włocławek 2001, s. 90-92).
    Sądzę, że jest to dobry sposób spędzania czasu połączony z poznawaniem historii, tradycji oraz kultury naszego narodu, a czas poświęcony przez uczniów i nauczycieli na przygotowanie na lekcjach trasy takiej wycieczki nie jest czasem straconym.

Piotr Gołdyn