Ponowoczesność tworzy klimat społeczny, który jest wyjątkowo szkodliwy dla wychowania młodego pokolenia. Najbardziej niebezpieczna, z pedagogicznego punktu widzenia, jest lansowana przez ideologię pseudowartości obietnica łatwego i szczęśliwego życia.

Ochrona młodego pokolenia przed niedojrzałym wychowaniem stawia przed współczesnym nauczycielem trudne zadanie. Domaga się, po pierwsze, stanowczego demonstrowania zagrożeń, po drugie, odpowiedzialnej i cierpliwej pomocy wychowawczej.

Nauczyciel - wychowawca, jako przewodnik młodego pokolenia, umiejętnie wprowadza swych podopiecznych w świat ludzkich wartości. Jeżeli czyni to za pomocą niżej przedstawionych zasad, zwiększa swoje sznse na sukces wychowawczy.

1. Zasada prawdy, czyli dochowania zgodności słów wychowawcy z jego własną postawą życiową.
2. Zasada dobra dziecka, wymagająca od nauczyciela kierowania się we wszystkich etapach i formach procesu wychowania bezpieczeństwem i wszechstronnym rozwojem każdego wychowanka.
3. Zasada przykładu, czyli prezentowania przez wychowawcę wartości, ideałów, postaw, przekonań i umiejętności, jakich oczekuje w szkole od samych podopiecznych.
4. Zasada projekcji pedagogicznej, czyli umiejętności spojrzenia oczyma wychowanka na jego sprawy, wartości, emocje; na spojrzenie z perspektywy dziecka.
5. Zasada więzi emocjonalnej z wychowankiem, polegajaca na nawiązaniu i utrzymaniu z nim bezpośredniego, osobistego, ciepłego i serdecznego kontaktu.
6. Zasada poszanowania osobowości wychowanka, która sprowadza się do dostrzegania i doceniania niepowtarzalności jego osobowości.
7. Zasada profesjonalizmu w wychowaniu, która wymaga od nauczyciela określonych kompetencji zawodowych oraz profesjonalnej dojrzałości działań.
   

Praca wychowawcza domaga się ponadto świadomego działania, tzn. zaplanowanego i systematycznego. Służą temu m.in. szkolne programy wychowawcze. Ułatwiają one realizację działań wychowawczych podejmowanych w celu integralnego rozwoju młodego człowieka. Ten integralny (choć rozciągnięty w czasie) rozwój zakłada pozytywne zmiany we wszystkich ludzkich sferach: cielesnej, płciowej, seksualnej, intelektualnej, emocjonalnej, moralnej, duchowej, religijnej i społecznej.

Warto zaznaczyć, iż wymagania edukacyjne w zakresie wychowania wsparte są szeregiem aktów prawnych. Podstawowym aktem prawnym regulującym funkcjonowanie instytucji edukacyjnych jest Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. W preambule czytamy: "Szkoła powinna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do rozwoju, przygotować do wypełnienia obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności".

W jaki sposób nauczyciel może wychowawczo odziaływać na swoich uczniów?
To pytanie pozostawiam bez odpowiedzi. Również dlatego, ażeby wywołać kolejną dyskusję temu poświęconą.

Agnieszka Sosin

Agnieszka Sosin - katechetka w Szkole Podstawowej nr 9 z oddziaŁami integracyjnymi w Pabianicach

Literatura:
Homplewicz J., Etyka pedagogiczna. Podręcznik dla wychowawców, Warszawa 1996
Śliwerski B., Program wychowawczy szkoły, Warszawa 2001
Dziewiecki M., Odpowiedzialna pomoc wychowawcza, Radom 1999
Dziewiecki M., Wychowanie w dobie ponowoczesności, Kielce 2002
Rozporządzenie MEN 1999 r. (Dz. U. Nr 14, poz 129 i Nr 60, poz 642; zm. 1 grudnia 1999 r. Dz. U. 2000 r. Nr 2, poz 18)