Scenariusz akademii z okazji Dnia Niepodległości

Scena przypomina miejsce po bitwie, hełmy i karabiny, stosy zeschniętych liści. W tle las i krzyże, na nich nekrologi z napisami dat: 1772, 1830, 1863, 1914. Widowisko rozpoczynają dźwięki utworu Chopina (Preludium e-moll op. 28 nr 4).

Scena I
Kobiety w czerni
(ustawione tyłem do widowni przy ściszonej muzyce rozpoczynają recytację pierwszej zwrotki, po czym deklamują po kolei odwracając się w stronę widowni):
Do Ciebie, Panie, w dziejowej godzinie
Głos Twego ludu z ziemi polskiej płynie,
Wróć nam, o Boże! Ojczyznę kochaną
W troje rozdartą i w morzu krwi skąpaną.

Kobieta I
Sto lat niewolę znieśliśmy w pokorze,
Wyzuci z ziemi, pogardą karmieni,
Twa sprawiedliwość wszystko zwrócić może.
Twoja opatrzność zło w dobro przemieni

Kobieta II
Wojna się sroży, lud polski znękany.
Biedny i głodny - kiedy koniec pyta?
Kiedy opadną gniotące kajdany?
Kiedy nam przyszłość jaśniejsza zaświta!

Kobieta III
Daj nam wytrwałość, wspomóż nasze siły,
Niech jedność, zgoda stale wśród nas gości.
Daj, by się nasze pragnienia spełniły.
Ty sam rządź nami - Boże z wysokości.

"Marsz, marsz Polonia" - akompaniament na organach.

Kobiety IV i V
(razem)
Niech nasza Polska wśród narodów stanie,
dzielna i mądra, jednością złączona.
Oto cię prosim z głębi duszy, Panie,
ojcowskie wyciągnij ku nam ramiona.

Recytator I
(wchodzi na scenę)
Zanim nadszedł 11 Listopada 1918 roku - upragniony dla Polaków dzień niepodległości - kraj nasz znajdował się 123 lata pod zaborami: rosyjskim, pruskim i austriackim. Przez tyle lat zaborcy próbowali narzucić Polakom swoją kulturę, język, obyczaje. Ale dzięki patriotycznym sercom naszych pradziadów najcenniejsze wartości zostały uratowane.
(wchodzą: rodzic, nauczyciel, ksiądz, żołnierz)

Rodzic
To rodzic, który był przykładem dla swoich dzieci.

Nauczyciel
To nauczyciel, który uczył polskiego, mimo zakazów zaborców.

Ksiądz
To ksiądz, który bronił wiary chrześcijańskiej.

Żołnierz
To żołnierz, który służył w armii carskiej, ale pamiętał, że jest Polakiem.

Recytator II
To wszystko było dla nich skarbem narodowym. Polacy wtedy byli biedni, nie mieli własnego kraju, ale mieli polską tradycję i polską kulturę. To dzięki nim wytrzymali lata niewoli. Polska wykreślona z mapy Europy istniała.

Kobieta I
Polska!
O, ileż w tym jednym słowie
może się zmieścić wielkiej treści,
ile rozpaczy, ile boleści.

Kobieta V
Nikt nie wyliczy, nikt nie powie,
chyba, że tylko polskie serce,
co wiek przetrwało w poniewierce
i zniosło takich mąk beze dno,
od których zdaje się gwiazdy bledną...
(wszyscy śpiewają "Legiony to..." maszerując w miejscu)

Scena II
Na środku sceny znajdują się dwie mównice, przed jedną stoi Marszałek Sejmu. Posłowie zajmują miejsca wśród publiczności zgromadzonej na akademii. Każdy z aktorów zabierających głos podchodzi do mównicy.

Marszałek Sejmu
Polsko, Ojczyzno nasza -
czemu cię los nieszczęśliwy tak uciska.

Szlachcic
Te klęski, które na Ojczyznę naszą spadły według mojego mniemania nie z innej przyczyny przyszły, jak z rozpusty, jak ze swawoli i zbytków. Tak, ze zbytków - mówię, które na kształt zarazy nas toczą.

Marszałek Sejmu
A kto temu winien?
(rozgląda się)
Proszę o zabranie głosu ks. Stanisława Staszica - rzecznika reform społecznych.

Ks. Stanisław Staszic
Panowie przyprowadzili kochaną ojczyznę
do upadku i wzgardy...
Kto koronę sprzedawał? Panowie!
Kto koronę kupował?
(wszyscy głośno: Panowie!)

Kto rwał sejmy?
(wszyscy głośno: Panowie!)

Marszałek Sejmu
Czy tylko Panowie zaprzedawali ojczyznę?

Szlachcic
Tylko oni! Jam świadkiem! Ich odwaga potrzebuje trzech rzeczy: jeść dobrze, pić dobrze, i... wyspać się.

Marszałek Sejmu
Czy tylko próżniactwo, lenistwo i pijaństwo magnaterii spowodowało, że ojczyzna znalazła się w okowach? Który z dostojnych mężów chciałby zabrać głos? A może ktoś z zebranych?

Uczeń
My sami jesteśmy zawsze nieszczęść naszych winą! Gnijemy w zbytkach, lenistwie i biesiad zwyczaju. Myślimy o sobie! A nigdy o kraju.
(aktorzy biją brawa)

Prowadzący
To prawda. Wspomniane przez przedmówców wady narodowe spowodowały, że za lekceważenie ojczyzny zapłaciliśmy największą cenę - utraciliśmy wolność. Mocarstwa zaborcze Prusy, Austria i Rosja przypieczętowały akt podziału. Polska zniknęła z mapy Europy. Wielokrotnie podejmowano walkę zbrojną. Były to: Powstanie Listopadowe w 1830 r., Powstanie Styczniowe w 1863 r. Niestety, z powodu braku jedności w narodzie - upadły.

Scena III
Czasy po klęsce powstań narodowych. Na scenie słychać odgłosy burzy i padającego deszczu (lub w tle muzyka poważna, np. "Marsz Żałobny".

Z. Krasiński
Słońce zaszło, noc czarnymi ramionami
opasała ojczyznę.
I śmierć okryła synów naszej ojczyzny.
Ich cienie po wszystkich
ulatują chmurach.

A. Mickiewicz
O Matko Polsko! Ty tak świeżo w grobie
złożona - nie ma sił mówić o Tobie.

Z. Krasiński
Cóż mam począć?

A. Mickiewicz
Ja napiszę - "O łzach którymi płynie
Polska cała. O sławie która jeszcze
nie przebrzmiała.
I szukać będę tylko cienia i pogody.
Wieki dzieciństwa, domowe zagrody".

H. Sienkiewicz
"Kto sławę taką po przodkach odziedziczył nie powinien omijać sposobności, aby ją powiększyć i nieśmiertelną uczynić. Napisałem powieści historyczne, trylogię, "Krzyżaków", "Ku pokrzepieniu serc" - wspominałem dawne zwycięstwa Polaków.
(wszyscy śpiewają "Rotę")

C. K. Norwid
Nie miecz, nie tarcza bronią języka
lecz arcydzieła. Cieszmy się, bracia,
choć z tego, że wiemy nareszcie
wszyscy,
że Ojczyzna to wielki zbiorowy
obowiązek.
(po chwili)
"Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba
podnoszą z ziemi przez uszanowanie
dla darów nieba... Tęskno mi Panie".

Prowadzący
Po latach niewoli pojawiła się nadzieja na odzyskanie niepodległości. Polacy walczyli u boku Napoleona. Przyczyniło się to do powstania Księstwa Warszawskiego. 1 sierpnia 1914 roku wybuchła wojna pomiędzy naszymi zaborcami - Rosją, Niemcami i Austrią. Była to też walka bratobójcza. Polacy, którzy żyli w zaborze rosyjskim walczyli przeciwko rodakom mieszkającym na terenach zaborów: niemieckiego i austriackiego.

Scena IV
Na scenie znajduje się stół, przy którym siedzą dziadek z Wnuczkiem I. W tle widać mundur wojskowy z czasów Księstwa Warszawskiego. Rozmawiają, oglądają mapę Polski. Wchodzi Wnuczek II. Zza sceny słychać melodię piosenki "Wojenko, Wojenko".

Wnuczek II
Dziadku, wojna! Zaborcy strzelają do siebie!

Wnuczek I
(wstaje od stołu i mówi do Wnuczka II)
"Rozdzielił nas, mój bracie, zły los
i trzyma straż - w dwóch wrogich sobie
szańcach patrzymy śmierci w twarz.

Wnuczek II
"O, nie myśl o mnie, bracie, w śmiertelny
idąc bój. A gdy mnie z dala ujrzysz,
od razu bierz na cel,
bo wciąż na jawie widzę.
I co noc mi się śni, że ta co nie zginęła
wyrośnie z naszej krwi".

Dziadek
Synkowie moi, da nam Bóg, że wreszcie
spadną wreszcie kajdany z nóg.
(chłopcy odchodzą żegnając się z dziadkiem. Gdy schodzą ze sceny, dziadek jeszcze raz zwraca się do nich. Oni odwracają twarze)
Synkowie moi, lecz gdyby Pan nie dał
zejść zorzy z krwi naszych ran,
To jeszcze w waszej piersi jest krew...

Dziewczyna
Ojczyzno ma, we krwi tyle razy skąpana,
ach, jak wielka dziś twoja rana,
jakże długo cierpienie twe trwa.
Tyle razy pragnęłaś wolności,
tyle razy tłumił ją kat.
Ale zawsze robił to obcy,
a dziś brata zabija brat.
(w tle słychać melodię Sonaty Clementiego. Uczeń gra na organach. Na scenę wychodzi Marszałek Józef Piłsudski)

Józef Piłsudski
"Jako wódz Naczelnej Armii Polskiej, pragnę notyfikować rządom i narodom wojującym i neutralnym istnienie państwa polskiego niepodległego obejmując wszystkie ziemie zjednoczonej Polski. Żołnierze! Obejmuję nad wami komendę w chwili gdy serce w każdym Polaku bije silniej i żywiej. Z wami razem przeżywam wzruszenie tej godziny dziejowej. Z wami razem ślubuję życie i krew swą chcę poświęcić. Na rzecz dobra Ojczyzny i szczęścia jej obywateli...".

Prowadzący
11 Listopada 1918 roku odzyskaliśmy upragnioną wolność. Na czele Rzeczypospolitej stanął Marszałek - Józef Piłsudski. Nie możemy jednak zapomnieć, że wolnością cieszyliśmy się tylko 21 lat. 1 września 1939 roku wybuchła wojna, a Polska dostała się pod okupację hitlerowską i sowiecką. Znowu droga do niepodległości ojczyzny naznaczona została krwią i cierpieniem wielu pokoleń rodaków. Polacy ginęli na wszystkich frontach II wojny światowej, w obozach koncentracyjnych, w Powstaniu Warszawskim i sowieckich łagrach, a w późniejszych latach wielu zostało ofiarami strajków robotniczych stanu wojennego. Prawdziwą wolność odzyskaliśmy dopiero w 1989 roku. Nasza Ojczyzna stała się państwem w pełni demokratycznym i obywatelskim.
(wszyscy śpiewają Hymn Narodowy przy wtórze organów. Na zakończenie jeden z uczniów stawia pod krzyżem - przypominającym mogiłę walczących o niepodległość - znicz).

Recytator III
"Jedna jest Polska
jak Bóg jeden w niebie,
Wszystkie me siły jej składam w ofierze
Na całe życie, które wziąłem z Ciebie,
Cały do ciebie, Ojczyzno, należę.
Twych wielkich mężów
przykład doskonały,
Twych bohaterów wielkie święte kości,
Wierzę w swą przyszłość
pełną wielkiej chwały,
Potęgi, dobra i sprawiedliwości".

Anna Pasiowiec
Anna Pasiowiec - nauczycielka historii i wiedzy o spoeczeństwie w Gimnazjum w Tokarni