Zadanie dofinansowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej
Departament Młodzieży, Wychowania i Bezpieczeństwa w Szkołach

Dziękujemy Państwu za zainteresowanie, z jakim spotkał się ogłoszony przez nas Konkurs. Otrzymaliśmy wiele interesujących prac - niestety, nie mogliśmy nagrodzić wszystkich. Serdecznie gratulujemy Laureatom i życzymy Państwu kolejnych sukcesów w krzewieniu patriotyzmu.

Trudno jest pisać o patriotyzmie, a tym bardziej mówić o nim. Nadesłane prace pokazują, że potrzebne jest poruszanie tematyki patriotycznej w szkole. Mamy nadzieję, że nagrodzone i wyróżnione prace, które będą sukcesywnie publikowane na łamach "Wychowawcy", okażą się pomocą i inspiracją w pracy z młodym pokoleniem. Nagrody i wyróżnienia zostały przyznane w dwóch kategoriach:

I KATEGORIA:
PROGRAM ORAZ KONSPEKTY ZAJĘĆ
II KATEGORIA: SCENARIUSZ TEATRALNY

I miejsce:
Jolanta Bąk, Elżbieta Wiewióra (Szkoła Podstawowa nr 2 w Kukowie, Zespół Szkół Samorządowych w Krzeszowie), "Nasza ojczyzna - wspólne dobro". Scenariusze zajęć o tematyce patriotycznej dla uczniów szkoły podstawowej

II miejsce:
Iwona Bożena Bukrejewska, Anna Beata Bukowska (Szkoła Podstawowa nr 4 im. Henryka Sienkiewicza w Grajewie), Program "Koło młodych patriotów"

WyróŻnienia:
Patrycja Woźniak (Ostrów Wielkopolski) Narodowe i uniwersalne wartości na lekcjach języka polskiego w gimnazjum
Barbara Kaniewska (Włocławek) Program wychowawczy dla uczniów gimnazjum i gimnazjum integracyjnego

I miejsce:
Ewa Woltmann (Zespół Szkół Przemysłu Spożywczego w Poznaniu) "Tylko guziki nieugięte"

II miejsce:
Małgorzata Wojnarowska (Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego w Wieliczce) "Polak potrafi"

III miejsce:
Barbara Miloch (Szkoła Podstawowa nr 29 im. Jerzego Pucka w Gdańsku) "Naleśniki mamy"
Danuta Pomykała (Prywatne LO im. św. Królowej Jadwigi w Mariówce) "Emigracja"

WyróŻnienia:
Stanisława Grad (Zbelutka) "Gołoborze"
Patrycja Woźniak (Ostrów Wielkopolski) "A to Polska właśnie... I", "A to Polska właśnie... II"
Zofia Gołąb (Dębica) "Antoś gazeciarz"

Publikację nagrodzonych prac rozpoczynamy od programu (wraz z przykładowym scenariuszem zajęć) Koła młodych patriotów ze Szkoły Podstawowej nr 4 w Grajewie, uwzględniającego szeroką współpracę ze środowiskiem kombatanckim.

 

(II miejsce w I kategorii)

Koło młodych patriotów
program dla II etapu kształcenia (klasy IV-VI)

Program ma charakter otwarty. Można go modyfikować w zależności od potrzeb i możliwości dzieci. Realizowany będzie w ciągu trzech lat. Działania są ułożone w sposób spiralny, co oznacza, że te same treści będą się powtarzać kilkakrotnie w kolejnych latach, na różnych poziomach nauczania, umożliwiając dzieciom poszerzanie oraz pogłębianie wiadomości i umiejętności zgodnie ze wzrastającymi ich możliwościami intelektualno-percepcyjnymi.

Głównym źródłem wiedzy są doświadczenia uczniów zdobyte w trakcie spotkań z byłymi żołnierzami 9. Pułku Strzelców Konnych AK, kombatantami i byłymi więźniami politycznymi, także Sybirakami.

Cele ogólne:

  • przybliżenie historii "małej ojczyzny";
  • kształtowanie emocjonalnej więzi z regionem;
  • budzenie szacunku dla ludzi tworzących historię;
  • kształtowanie szacunku dla miejsc pamięci narodowej;
  • przygotowanie do wejścia w dorosłe życie poprzez bezpośredni kontakt ze starszym pokoleniem;
  • przygotowanie do uczestnictwa w życiu społecznym szkoły i miasta;
  • promocja Szkoły Podstawowej nr 4 im. H. Sienkiewicza w Grajewie w środowisku lokalnym.

Cele szczegółowe:

  • poznanie ludzi, którzy brali udział w wydarzeniach historycznych związanych z walkami o wolność i demokrację w Polsce i regionie oraz walczących na różnych frontach II wojny światowej;
  • poznanie "żywej" historii regionu i kraju;
  • zdobycie umiejętności współpracy z innym środowiskiem;
  • rozwijanie szacunku do przeszłości regionu i Polski oraz ludzi biorących udział w tragicznych wydarzeniach związanych z II wojną światową czy represjami systemu komunistycznego po wojnie;
  • rozwijanie patriotyzmu i szacunku do symboli narodowych;
  • kształtowanie własnego systemu wartości;
  • organizowanie imprez szkolnych z udziałem kombatantów z okazji obchodów rocznic świąt państwowych i wydarzeń o charakterze regionalnym;
  • aktywny udział w imprezach i uroczystościach organizowanych przez środowisko kombatantów na terenie miasta i okolic;
  • właściwe zachowanie się w miejscach publicznych;
  • rozwijanie umiejętności organizowania spotkań z ludźmi reprezentującymi starsze pokolenie;
  • kształtowanie postaw sprzyjających rozwojowi osobowości uczniów.

Przewidywane efekty:
W wyniku realizacji programu uczniowie:
- znają oraz odnoszą się z szacunkiem do byłych żołnierzy 9. PSK AK;
- znają ich wkład wniesiony w walkę o niepodległość ojczyzny w czasie II wojny światowej;
- potrafią przedstawić najważniejsze dla regionu miejsca, w których stoczono bitwy z okupantem niemieckim podczas II wojny światowej;
- biorą aktywny udział w przygotowaniach uroczystości rocznicowych związanych z przeszłością swojej miejscowości i regionu;
- potrafią przedstawić najważniejsze dla miejscowości i regionu wydarzenia historyczne;
- potrafią określić znaczenie symboli narodowych oraz okazywać im należny szacunek;
- mają poczucie emocjonalnej więzi z regionem oraz ludźmi reprezentującymi starsze pokolenie.

Procedury osiągania celów:
Aby osiągnąć zamierzone efekty pracy, nauczyciel powinien stosować metody, które najlepiej pozwolą uczniom na własną refleksję: rozmowa nauczająca, "burza mózgów", praca ze źródłem historycznym, zbieranie materiałów o historii 9. PSK i 9. PSK AK, portfolio, metoda projektu, dyskusja, otoczenie opieką miejsc pamięci narodowej, spotkania z ludźmi reprezentującymi środowisko kombatanckie, inscenizacje - uroczystości rocznicowe.

Formy i organizacja pracy:
Wycieczki piesze i autokarowe, malowanie scenek tematycznych, lekcje terenowe, lekcje muzealne, lekcje w pracowni komputerowej, przygotowanie i oglądanie przedstawień, spotkania z ludźmi, którzy brali udział w wydarzeniach historycznych, praca w grupie, udział w konkursach.

Organizacje i instytucje wspomagające realizację programu:
Towarzystwo Przyjaciół 9. Pułku Strzelców Konnych; Klub byłych żołnierzy 9. PSK i 9. PSK AK; Światowy Związek Żołnierzy AK - Koło w Grajewie, Związek Kombatantów i Byłych Więźniów Politycznych - oddział w Grajewie, Związek Sybiraków - Koło w Grajewie, Związek Harcerstwa Polskiego, Samorząd Uczniowski Szkoły Podstawowej nr 4 im. H. Sienkiewicza w Grajewie, Miejska Biblioteka Publiczna, Redakcja ZAPIS, Redakcja "Gazety Współczesnej" - oddział w Grajewie.

Materiał nauczania

Lp.
Działania
Przewidywane osiągnięcia ucznia:
1. Obchody rocznicy wybuchu II wojny światowej z udziałem uczniów, nauczycieli i kombatantów, złożenie kwiatów pod Pomnikiem Niepodległości oraz na cmentarzu parafialnym.
  • zna datę wybuchu i zakończenia II wojny światowej,
  • zna pojęcia: okupacja, ludobójstwo, egzekucja, obóz zagłady,
  • potrafi wskazać, które państwa okupowały Polskę,
  • wie, pod jaką okupacją znajdowało się Grajewo,
  • odróżnia walkę zbrojną od oporu cywilnego,
  • wie, gdzie znajdują się w Grajewie i okolicy miejsca pamięci narodowej związane z męczeństwem ludności polskiej w czasie II wojny światow
2. Spotkanie na lekcji historii z byłym żołnierzem 9. PSK AK p. Stanisławem Wiśniewskim.
  • zna podstawowe fakty i wydarzenia z okresu walk o niepodległą Polskę w rejonie Grajewa,
  • zna organizacje walki podziemnej działające na tym terenie,
  • odnosi się z szacunkiem do ludzi tworzących historię.
3. Udział w obchodach rocznicy bitwy 9. PSK AK z Niemcami na Czerwonym Bagnie (8 września 1944 r.). Udział we mszy św. w Rajgrodzie i apelu poległych na Osowych Grzędach.
  • potrafi poprawnie zachować się podczas uroczystości obchodów rocznicowych,
  • odnosi się szacunkiem do symboli narodowych,
  • zna miejsce największej w naszym regionie bitwy partyzanckiej z okresu II wojny światowej,
  • ma poczucie więzi emocjonalnej ze swoim regionem.
4. Spotkanie uczniów z kombatantami podczas wieczornicy z okazji Święta Niepodległości 11 listopada.
  • zna datę odzyskania niepodległości Polski,
  • dostrzega oraz rozumie znaczenie tego wydarzenia w dziejach Polaków,
  • jest świadomy obowiązków wobec ojczyzny.
5. Wspólna wigilia nauczycieli, pracowników szkoły, przedstawicieli społeczności lokalnej, kombatantów i uczniów (reprezentantów Samorządu Uczniowskiego) oraz Komitetu Rodzicielskiego.
  • kształtuje swoje emocjonalne związki ze społecznością lokalną,
  • odnosi się z szacunkiem do starszych ludzi.
6. Przygotowanie akademii z okazji rocznicy wyzwolenia Grajewa (23 stycznia). Spotkanie uczniów i nauczycieli z kombatantami - świadkami wydarzeń, które miały miejsce w styczniu 1945 r.
  • zna datę wyzwolenia Grajewa,
  • zna ludzi, którzy brali udział w walce o wolność i demokrację w Polsce i regionie,
  • odnosi się z szacunkiem do ludzi biorących udział
    w wydarzeniach związanych z II wojną światową,
  • ma poczucie przynależności narodowej.
7. Przeprowadzenie konkursu historycznego dla uczniów klas VI pod hasłem: Czy znasz swoje miasto? Komisja konkursowa składająca się z członków byłych żołnierzy 9. PSK AK.
  • zna historię miasta Grajewo (ważne wydarzenia historyczne,
    zabytki),
  • potrafi wymienić urzędy, instytucje, zakłady pracy, obecnie istniejące szkoły,
  • zna plan miasta,
  • zna honorowych mieszkańców miasta.
8. Kwiecień miesiącem Pamięci Narodowej. Rajd Kosówka szlakiem pamięci narodowej ziemi grajewskiej, spotkanie z kombatantami, złożenie kwiatów na grobach zabitych na terenie obozu jenieckiego w Boguszach w latach 1941-1945.
  • zna historię walki społeczeństwa miasta i okolic z okupantem hitlerowskim,
  • poznaje historię miejsc pamięci narodowej w rejonie Grajewa.
9. Zorganizowanie uroczystego apelu z okazji święta konstytucji 3 Maja (z pieśniami legionowymi). Honorowymi gośćmi są kombatanci. Złożenie przez delegacje uczniów i nauczycieli kwiatów pod Pomnikiem Niepodległości.
  • zna datę i rozumie znaczenie uchwalenia konstytucji 3 Maja w dziejach naszego państwa,
  • rozumie potrzebę świętowania tego typu rocznic,
  • kształtuje swoje emocjonalne związki z Ojczyzną,
  • potrafi zaśpiewać pieśń o tematyce patriotycznej,
  • rozumie treść piosenki.
10. Zorganizowanie spotkania z byłym żołnierzem II Armii Wojska Polskiego z okazji rocznicy zakończenia II wojny światowej.
  • zna datę zakończenia II wojny światowej,
  • poznaje fakty z okresu wojny z relacji świadka ówczesnych wydarzeń,
  • odnosi się z szacunkiem do ludzi starszego pokolenia,
  • docenia fakt bycia obywatelem wolnego, niepodległego państwa.

 

Literatura:
Bocheński J. M., O patriotyzmie, Warszawa, 1989.
Kownacki P., Grajewski metropolie - rys historyczny, Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół (PSK w Grajewie), 2003.
Kossakowski S., Byłem adiutantem "Mścisława", Rajgród: Towarzystwo Miłośników Rajgrodu, 1999
Kosyrz Z., Wychowanie patriotyczne młodzieży akademickiej, Warszawa, 1985.
Orzechowski J., Aby pamięć nie zginęła: Służba Zwycięstwu Polski, Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa na terenie powiatu grajewskiego w latach okupacji 1939-1944, Rajgród: Towarzystwo Miłośników Rajgrodu, 1993.
Owczarz W., Ścieżki edukacyjne w szkolnym zestawie programów nauczania. Poradnik nauczyciela, RAABE, 2002.
Suchańska M. (red.), Mała Ojczyzna Świętokrzyskie. Edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie. Materiały dla nauczycieli, Zakład Wydawniczy SFS, Kielce 2001.
"Wychowawca" nr 4/2004.