Wychowanie i nauczanie integracyjne jest ofertą edukacyjną dla dzieci z różnymi rodzajami oraz stopniami niepełnosprawności. Ustawa o systemie oświaty z 7 września 1991r (Dz. U. Nr 67 z 1996 r. poz. 329 ze zm.) zapewniła możliwość takiej formy kształcenia we wszystkich typach szkół, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi tej grupy dzieci.

Kształcenie w systemie integracyjnym powinno umożliwić uczniom o specjalnych potrzebach edukacyjnych zdobycie wiedzy i umiejętności na miarę ich możliwości w warunkach szkoły lub przedszkola ogólnodostępnego. To dyrektorzy szkół powinni podejmować decyzje, jakie dzieci zakwalifikowane zostaną do oddziału integracyjnego biorąc pod uwagę możliwości placówki, specyfikę niepełnosprawności dzieci, bariery architektoniczne, kwalifikacje kadry, oczekiwania i potrzeby środowiska lokalnego oraz możliwości materialne.
Uczniowie niepełnosprawni przyjmowani są do oddziału integracyjnego na wniosek rodziców, na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz skierowania z organu prowadzącego daną placówkę.

Zgodnie z regulacją prawną dotyczącą ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 624 z 2001 r.) dodatkowo w placówkach integracyjnych zatrudnia się specjalistów z zakresu pedagogiki specjalnej jako nauczycieli wspomagających. Wskazane jest także, aby w szkole zatrudniony był specjalista z zakresu rehabilitacji, który opracuje i poprowadzi program usprawniania zdrowotnego uczniów niepełnosprawnych. W klasach integracyjnych liczba wszystkich uczniów wynosi od 15 do 20, w tym od 3 do 5 uczniów niepełnosprawnych.

Na podstawie zarządzenia Nr 29 Ministra Edukacji Narodowej z 4.10.1993 r. §10 pkt. 3 (Dz. U. Nr 9/1993) kurator oświaty opiniuje program integracyjny. Pakiet integracyjny powinien zawierać akceptację organu prowadzącego placówkę dotyczącą organizacji oddziałów integracyjnych, określać założenia i cele programu, zadania szkoły na poszczególnych etapach edukacyjnych, ofertę edukacyjną klas integracyjnych, organizację pracy dydaktycznej, wychowawczej i terapeutycznej, kwalifikację kadry pedagogicznej zatrudnionej w oddziałach integracyjnych, zasady i kryteria przyjęć dzieci do oddziałów integracyjnych, charakterystykę szkoły z uwzględnieniem bazy*.

Program integracyjny powinien być uzupełniony indywidualnymi programami pracy z uczniem opracowanym na podstawie orzeczenia PPP, dodatkowej dokumentacji ucznia lub wywiadu z rodzicami. Na tej podstawie dyrektor szkoły opracowuje zasady organizacji poszczególnych klas integracyjnych (liczebność, obsada kadrowa, itd.). Do pracy w takich klasach należy kierować doświadczonych nauczycieli, wyróżniających się w pracy z dziećmi, którzy przeszli lub gotowi są przejść szkolenie z zakresu pedagogiki specjalnej. Powinni oni również nawiązać współpracę z najbliższymi szkołami integracyjnymi w celu wymiany doświadczeń, a także
opracować lub adaptować do własnych potrzeb autorski program pracy integracyjnej. Natomiast niezbędnym jest, aby nauczyciele i wychowawcy wszystkich rodzajów szkół w sposób istotny wspierali rodziców dzieci niepełnosprawnych w ich działaniach wychowawczych.

Zadaniem oddziałów integracyjnych jest umożliwienie dziecku niepełnosprawnemu zdobycie wiedzy i umiejętności - na miarę jego możliwości - w środowisku rówieśniczym. Obok klas alternatywnych w szkołach masowych, funkcjonują również szkoły i ośrodki specjalne. Dzieci i młodzież, która z uwagi na swój stan zdrowia nie może brać udziału w zajęciach szkolnych na terenie szkoły, korzysta z tzw. nauczania indywidualnego. Kierowaniem do wyżej wymienionych placówek zajmują się poradnie psychologiczno-pedagogiczne. W każdym przypadku o rodzaju szkoły dla niepełnosprawnego dziecka decydują rodzice.

Klasy integracyjne muszą uznawać i odpowiadać na zróżnicowane potrzeby swoich uczniów, przyjmując różne style i tempa uczenia się oraz gwarantując każdemu odpowiednie wykształcenie, między innymi dzięki właściwemu programowi nauczania i organizacji pracy dydaktyczno-wychowawczej.

s. M. Lidia Mierzwa

Przypisy:
* J. Bogucka, M. Kościelska, Wychowanie i nauczanie integracyjne, "Nowe Doświadczenia", Warsza-
wa 1998.