Początki nauki czytania odbywają się poprzez głoskowanie słów, a następnie poznawanie liter, jako odpowiedników głosek. Okazuje się, że ten sposób czytania (głoskowanie / literowanie) kładzie się cieniem na dalsze usprawnianie czytania (i pisania). Są dzieci, które mimo że znają wszystkie literki w wyrazie, nie potrafią go odczytajć! Dlaczego? Wyraz został podzielony na zbyt dużą liczbę małych cząstek (liter), w dodatku często brzmiących inaczej w izolacji niż w mającym powstać słowie. Dlatego terapeuci proponują podział na sylaby, gdyż ich synteza jest prostsza i unikamy wspomnianych wyżej utrudnień.

Zaczynamy od słowa / wyrazu, który jest znany każdemu dziecku, gdyż wiąże się z jego tożsamością – imienia.

Środki dydaktyczne:

paski papieru o długości 10 cm, kartoniki z wydrukowanymi imionami o szerokości 4 cm Ćwiczenia powinny być wykonywane po kolei, ze sprawdzeniem u każdego dziecka prawidłowości wykonania poprzedniego.

1. Ćwiczenie wprowadzające (koordynacja słuchowo−ruchowa)
Dzieci kolejno wymieniają swoje imiona, dzielą je na sylaby, a każdej wymawianej sylabie towarzyszy jednoczesny ruch (klaśnięcie, tupanie, klepanie, pstrykanie, stukanie, kroczenie itp.).

2. Ćwiczenie z paskiem papieru (koordynacja wzrokowo−słuchowo−ruchowa)
Dziecko przesuwa palec wzdłuż paska od strony lewej, wymawiając powoli swoje imię. Po zakończeniu brzmienia zatrzymuje palec, a resztę paska odrywa. Pasek obrazujący imię jest przerywany na tyle części, ile jest sylab w imieniu. Sprawdzamy dotykając każdej części z jednoczesnym wybrzmiewaniem sylaby.

3. Ćwiczenia z wydrukowanymi imionami (koordynacja wzrokowo−słuchowo−ruchowa)
Każde dziecko otrzymuje w kopercie dwukrotnie wydrukowane imię: całościowo i pocięte na sylaby (zob. rys.).
Z sylab układa swoje imię, głośno wymawiając kolejne, sylaby. Może je układać na wzorze (imię w całości), pod wzorem, by w końcu ułożyć bez wzoru.

Uwaga: dla dzieci z trudnościami wzór oraz sylaby mogą mieć kreski oznaczające dół, a także kropki na początku imienia.

4. Dziecko zabiera kopertę z imieniem (wzór + sylaby) do domu, aby wspólnie z rodzicami ćwiczyć czytanie swego imienia w postaci sylab.

Uwaga: nie uczymy czytania liter (nie literujemy, nie głosujemy). Ćwiczymy czytanie sylab jako całości, także w kolejności innej niż występują one w imieniu.

5. Mieszamy sylaby imion 2−3 dzieci. Mogą one wówczas wzajemnie układać swoje imiona, wybierając właściwe sylaby z większej ich liczby.

6. Można drukować imiona mamy, taty, rodzeństwa, rozszerzając liczbę czytanych sylab (zob. pkt 4).

Unikamy powstawania nawyku głoskowania / literowania, którego przezwyciężenie wymaga żmudnej i długotrwałej pracy zabierającej uczniowi chęć i radość czytania.

MARIANNA LIBERADZKA – pedagog terapeuta w Zespole Szkół nr 41 w Warszawie.